ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలు ఆకాశాన్ని తాకుతున్నా, భారత్లో మాత్రం పెట్రోల్, డీజిల్, గ్యాస్ ధరలు తక్కువగానే ఉన్నాయి. యూరప్ వంటి దేశాల్లో గ్యాస్ ధరలు 70 శాతం పెరిగినప్పటికీ, మన దేశం ఈ పరిస్థితిని ఎలా ఎదుర్కొంటోంది..? 88 శాతం ముడి చమురును దిగుమతి చేసుకునే భారత్ అనుసరిస్తున్న ఆ ఆసక్తికరమైన వ్యూహం ఏంటో సులభంగా తెలుసుకుందాం.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏం జరుగుతోంది..?
పశ్చిమ ఆసియా (మిడిల్ ఈస్ట్)లో నెలకొన్న యుద్ధ వాతావరణం వల్ల ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్ అతలాకుతలమైంది. రష్యా పెట్రోల్ ఎగుమతులపై నిషేధం విధించగా.. ఇరాన్ యుద్ధం వల్ల సముద్ర మార్గాల్లో రవాణా కష్టమైంది. దీనివల్ల యూరప్లో ద్రవ్యోల్బణం పెరిగిపోయింది. జర్మనీ, స్పెయిన్ వంటి దేశాల్లో ఇంధన ధరలు 18 శాతం నుంచి 34 శాతం వరకు పెరిగాయి.
భారత్ ఎదుర్కొన్న సవాళ్లు..
భారత్ తన అవసరాల కోసం 88 శాతం ముడి చమురుపై, 60 శాతం ఎల్పిజి (LPG) దిగుమతులపై ఆధారపడుతుంది. మనం దిగుమతి చేసుకునే గ్యాస్లో 90 శాతం ‘హార్ముజ్ జలసంధి’ అనే సముద్ర మార్గం గుండానే రావాలి. యుద్ధం వల్ల ఈ మార్గంలో అడ్డంకులు ఏర్పడటంతో గల్ఫ్ దేశాల నుంచి వచ్చే సరఫరా 60 శాతం నుంచి 34 శాతానికి పడిపోయింది. సాధారణంగా ఇలాంటి సమయంలో ధరలు భారీగా పెరగాలి.. కానీ భారత్ అలా జరగకుండా అడ్డుకుంది.
భారత్ అనుసరించిన వ్యూహం
భారత్ కేవలం ఒక దేశంపై ఆధారపడకుండా తన దిగుమతులను విభిన్న దేశాలకు మళ్లించింది.
రష్యా నుండి కొనుగోళ్లు… యుద్ధం వల్ల ఆంక్షలు ఉన్నప్పటికీ, రష్యా నుంచి ముడి చమురు దిగుమతులను భారీగా పెంచింది. ప్రస్తుతం మన అవసరాల్లో దాదాపు 45-50 శాతం రష్యా నుంచే వస్తోంది. హార్ముజ్ మార్గానికి బదులుగా ‘కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్’ (ఆఫ్రికా చుట్టూ) మార్గంలో రవాణా చేస్తోంది.
అమెరికా మరియు ఆఫ్రికా.. అమెరికా నుంచి ఎల్పిజి దిగుమతులను పెంచుకుంది. అలాగే నైజీరియా, అంగోలా వంటి ఆఫ్రికా దేశాల నుంచి చమురును సేకరించింది. కొత్తగా అర్జెంటీనా వంటి దేశాల నుంచి కూడా గ్యాస్ సరఫరాను పొందుతోంది.
సముద్ర మార్గాల్లో దాడులు జరగకుండా భారత నౌకాదళం ‘ఆపరేషన్ సంకల్పం’ ద్వారా మన చమురు నౌకలకు రక్షణ కల్పించింది. రవాణా ఖర్చులు, ఇన్సూరెన్స్ ధరలు పెరిగినప్పటికీ.. సరఫరా ఆగకుండా ప్రభుత్వం జాగ్రత్త పడింది. దేశీయంగా గ్యాస్ ఉత్పత్తిని 28 శాతం పెంచడం, పైపుల ద్వారా గ్యాస్ (PNG) కనెక్షన్లను పెంచడం కూడా కలిసొచ్చింది.
ప్రపంచ మార్కెట్లో ధరలు పెరిగినా, భారత్ ఆ భారాన్ని ప్రజలపై వేయలేదు. చమురు సంస్థలు (OMCs) సుమారు రూ.40,000 కోట్ల నష్టాన్ని భరించగా, ప్రభుత్వం రూ.30,000 కోట్ల సాయం అందించింది. పెట్రోల్, డీజిల్పై ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని లీటరుకు రూ.10 వరకు తగ్గించింది. దీనివల్ల అంతర్జాతీయంగా ధరలు పెరిగినా, మన దగ్గర రేట్లు స్థిరంగా ఉన్నాయి.
డీజిల్ ధర ఎందుకు ముఖ్యం?
భారత్లో డీజిల్ ధర పెరిగితే వస్తువుల రవాణా ఖర్చు పెరుగుతుంది, దీనివల్ల కూరగాయల నుంచి నిత్యావసరాల వరకు అన్నీ ప్రియమవుతాయి. అందుకే ప్రభుత్వం డీజిల్ ధరలు పెరగకుండా అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇచ్చింది. ఇది ద్రవ్యోల్బణాన్ని అదుపులో ఉంచడానికి సహాయపడింది. భారత్ ఈ సంక్షోభాన్ని ఒక పద్ధతి ప్రకారం ఎదుర్కొంది. సరఫరా మార్గాలను మార్చడం, దౌత్యం ఉపయోగించడం.. ప్రభుత్వమే ఆర్థిక భారాన్ని మోయడం ద్వారా సామాన్యుడికి ఉపశమనం కలిగించింది. అయితే.. భవిష్యత్తులో కూడా ఇదే విధంగా కొనసాగాలంటే ఆర్థిక స్థిరత్వం, అంతర్జాతీయ సంబంధాలు చాలా కీలకం.