లవాష్ రొట్టె కాగితంలా పలుచగా ఉండే ఈ రొట్టె కేవలం ఒక ఆహార పదార్థం మాత్రమే కాదు.. ఆ దేశ సంస్కృతి ఇంకా సంప్రదాయాలకు నిలువెత్తు ప్రతీకగా నిలిచింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆహార ప్రియులను ఆకట్టుకున్న ఈ రొట్టెకు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు కూడా దక్కింది. అత్యంత సులభమైన తయారీ విధానం కలిగి ఉండి నెలల తరబడి తాజాగా ఉండే ఈ రొట్టె విశేషాలను ఇప్పుడు వివరంగా పరిశీలిద్దాం.
యునెస్కో గుర్తింపు
అర్మేనియన్ లవాష్ రొట్టెకు ఉన్న ప్రత్యేకతను గుర్తించిన యునెస్కో.. దీనిని 2014లో మానవాళి యొక్క అమూర్త సాంస్కృతిక వారసత్వం జాబితాలో చేర్చింది. దీని తయారీలో పాటించే విభిన్నమైన పద్ధతులు ఇంకా ఆ దేశ సామాజిక జీవితంలో దీనికి ఉన్న ప్రాముఖ్యత ఈ గౌరవాన్ని తెచ్చిపెట్టాయి. అర్మేనియాలో లవాష్ తయారీని ఒక వ్యక్తి చేసే పనిగా కాకుండా ఒక కుటుంబ వేడుకగా భావిస్తారు. ఇంటి సభ్యులందరూ కలిసి ఈ రొట్టెలను తయారు చేయడం ద్వారా వారి మధ్య బంధాలు మరింత బలపడతాయని అక్కడి ప్రజలు గట్టిగా నమ్ముతారు. దీని తయారీకి కేవలం గోధుమ పిండి, నీరు ఇంకా ఉప్పు మాత్రమే ఉపయోగిస్తారు. ఇందులో ఈస్ట్ వాడకపోవడం వల్ల ఇది ఆరోగ్యానికి ఎంతో మేలు చేస్తుంది.
టోనిర్ మట్టి పొయ్యిలో
లవాష్ తయారీ విధానం చూడటానికి చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. ముందుగా కలిపిన పిండిని చాలా పలుచగా చపాతీలా ఒత్తుతారు. తర్వాత దానిని ఒక ప్రత్యేకమైన గుడ్డ కుషన్పై పరచి ‘టోనిర్’ అనే సాంప్రదాయ మట్టి పొయ్యి వేడి గోడలపై అతికిస్తారు. ఆ వేడికి కేవలం 30 సెకన్ల నుండి ఒక నిమిషంలోనే ఈ రొట్టె పూర్తిగా సిద్ధమవుతుంది. తాజాగా ఉన్నప్పుడు ఇది చాలా మృదువుగా ఉంటుంది. దీనిని చీజ్ లేదా కబాబ్లతో కలిపి రోల్ లా చుట్టి తింటారు. అయితే దీనిని ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉంచాలనుకున్నప్పుడు పూర్తిగా ఎండబెడతారు. ఇలా ఎండిన రొట్టె ఆరు నెలల వరకు పాడవకుండా ఉంటుంది. మళ్ళీ తినాలనుకున్నప్పుడు దానిపై కొద్దిగా నీళ్లు చల్లితే చాలు.. అది తిరిగి తన పూర్వపు మృదుత్వాన్ని సంతరించుకుంటుంది.
అర్మేనియన్ సంప్రదాయంలో లవాష్కు ఎంతో పవిత్రమైన స్థానం ఉంది. పెళ్లి సమయంలో నూతన వధూవరుల భుజాలపై ఈ రొట్టెను ఉంచుతారు. ఇలా చేయడం వల్ల వారి జీవితాల్లో ఆనందం ఇంకా ఐశ్వర్యం వెల్లివిరుస్తాయని వారి నమ్మకం. ప్రాచీన కాలంలో లవాష్ ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉండే కారణంగా సైనికులు యుద్ధాలకు వెళ్లేటప్పుడు దీనిని వెంట తీసుకెళ్లేవారు. దీర్ఘకాల ప్రయాణాల్లో ఆకలి తీర్చడానికి ఇది ఎంతో ఉపయోగపడేది. నేటి కాలంలో కూడా తన ఆరోగ్యకరమైన లక్షణాల వల్ల ఈ రొట్టె అనేక దేశాల్లో ప్రాచుర్యం పొందుతోంది. కేవలం మూడు పదార్థాలతో నెలల తరబడి నిల్వ ఉండే ఆహారాన్ని తయారు చేయడం అనేది నిజంగా ఒక అద్భుతమైన కళ.
సాధారణ పదార్థాలతో తయారయ్యే ఈ లవాష్ రొట్టె మన పూర్వీకుల ఆహార భద్రతపై ఉన్న అవగాహనకు ఒక ఉదాహరణ. ఒకసారి తయారు చేసి నెలల తరబడి వాడుకోవచ్చనే సౌలభ్యం వల్ల ఇది ఆధునిక కాలంలో కూడా అద్భుతమైన ఆహారంగా గుర్తింపు పొందుతోంది. సంప్రదాయం ఇంకా ఆరోగ్యం కలగలిసిన ఈ అర్మేనియన్ రొట్టె గురించి మీరు ఏమనుకుంటున్నారో మాతో పంచుకోండి!