Putin-Ajit Doval: న్యూఢిల్లీలో జరిగిన బ్రిక్స్ సదస్సులో చోటుచేసుకున్న ఓ ఆసక్తికర సన్నివేశం ఇప్పుడు నెట్టింట తీవ్ర చర్చనీయాంశంగా మారింది. భారత ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోడీతో రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ సమావేశమైన సమయంలో ఈ ఘట్టం ఆవిష్కృతమైంది. మోడీతో మాట్లాడుతున్న పుతిన్.. ఆయన వెనుక నిలబడి ఉన్న జాతీయ భద్రతా సలహాదారు (ఎన్ఎస్ఏ) అజిత్ దోవల్ను గమనించారు. వెంటనే చిరునవ్వు చిందిస్తూ, చేయి పైకెత్తి ఆయనకు ఓ ప్రత్యేకమైన సైగతో పలకరించారు. దీనికి బదులుగా దోవల్ కూడా నవ్వుతూ స్పందించారు. కేవలం రెండు సెకన్ల పాటు జరిగిన ఈ పలకరింపును సోషల్ మీడియాలో ‘స్పై-టు-స్పై సెల్యూట్’ (గూఢచారుల వందనం), ‘ఇంటెలిజెన్స్ బ్రదర్హుడ్’ (గూఢచారుల సోదరభావం) అంటూ నెటిజన్లు అభివర్ణిస్తున్నారు.
ఈ సందర్భంగా భారత ఇంటెలిజెన్స్ వ్యవస్థతో దోవల్కు ఉన్న సుదీర్ఘ అనుబంధం మరోసారి బయటపడింది. పుతిన్, దోవల్ ఇద్దరికీ ఇంటెలిజెన్స్ రంగంలో విశేషమైన నేపథ్యం ఉండటమే ఈ ప్రత్యేక బాండింగ్కు కారణం అని నిపుణులు చెబుతున్నారు. పుతిన్ గతంలో సోవియట్ యూనియన్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ ‘కేజీబీ’లో 16 ఏళ్ల పాటు పనిచేశారు. లెఫ్టినెంట్ కల్నల్గా పదవీ విరమణ పొందారు. ఆ తర్వాత రష్యా అధ్యక్షుడిగా ఎదిగారు. మరోవైపు, అజిత్ దోవల్ భారత ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో (ఐబీ)లో 33 ఏళ్ల పాటు సేవలందించారు. పాకిస్థాన్లోని లాహోర్లో ఏడేళ్ల పాటు అండర్ కవర్ ఏజెంట్గానూ పనిచేశారు. ప్రస్తుతం దేశ వ్యూహాత్మక, భద్రతా వ్యవహారాల్లో అత్యంత కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారు. వీరిద్దరి మధ్య ఉన్న మూడు ప్రధాన పోలికలను విశ్లేషకులు ప్రముఖంగా ప్రస్తావిస్తున్నారు. ఎదుటివారి బాడీ లాంగ్వేజ్ను ఇట్టే పసిగట్టడం, హార్డ్ పవర్ను విశ్వసించడం, తీవ్రమైన జాతీయవాద దృక్పథం కలిగి ఉండటం ఈ ఇద్దరిలోని ఉమ్మడి లక్షణాలు అని చెబుతున్నారు.
వీరిద్దరి మధ్య బంధం కేవలం ఈ సదస్సుకే పరిమితం కాలేదు. గతంలోనూ అనేక ఉద్రిక్త పరిస్థితుల నడుమ దోవల్, పుతిన్లు సమావేశమయ్యారు. ఆగస్టు 2025లో రష్యాలో పర్యటించిన దోవల్ పలు సున్నితమైన అంశాలపై పుతిన్తో చర్చలు జరిపారు. అలాగే, సెప్టెంబర్ 2024లో సెయింట్ పీటర్స్బర్గ్లో జరిగిన బ్రిక్స్ భద్రతా ప్రధానుల సమావేశంలోనూ పుతిన్తో ఆయన ఏకాంతంగా భేటీ అయ్యారు. దానికి ముందు ఫిబ్రవరి 2023లో రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం తీవ్రంగా ఉన్న సమయంలోనూ మాస్కో వెళ్లిన దోవల్కు క్రెమ్లిన్లో పుతిన్ స్వయంగా స్వాగతం పలికారు. ఇలా పదే పదే జరిగిన ఉన్నత స్థాయి సమావేశాలు, భద్రతా వ్యవహారాల్లో వీరిద్దరి మధ్య ఉన్న ప్రత్యక్ష సంబంధాలను స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
ఈ బ్రిక్స్ సదస్సు ఆసాంతం ప్రధాని మోడీ వెన్నంటే అజిత్ దోవల్ కనిపించడం మరో విశేషం. రష్యా, చైనా, యూఏఈ, ఇరాన్ దేశాల అధినేతలతో మోడీ జరిపిన ద్వైపాక్షిక చర్చల్లో ఆయన పాల్గొన్నారు. బ్రిక్స్ అధినేతలను ఉద్దేశించి ప్రధాని ప్రసంగించినప్పుడు కూడా పక్కనే ఆసీనులయ్యారు. బ్రిక్స్ ప్రధానంగా ఒక ఆర్థిక కూటమి అయినప్పటికీ, విస్తృతమైన భౌగోళిక రాజకీయ, దౌత్య పరమైన అంశాలను చర్చించడానికి ఇది వేదికగా నిలుస్తుంది. ఇటువంటి కీలక చర్చల సమయంలో భద్రతా సమస్యలు, వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలపై ప్రధానికి సలహాలు ఇవ్వడంలో దోవల్ పాత్ర అత్యంత కీలకం. అందుకే ఆయనను ఒక ‘హ్యూమన్ రాడార్’గా అభివర్ణిస్తారు. అంతర్జాతీయ చర్చల సమయంలో ఎదుటివారి ఉద్దేశాలను పసిగడుతూ, భారత ప్రయోజనాలకు పొంచివున్న ముప్పులను అంచనా వేయడంలో ఆయన దిట్ట. ఏదేమైనా, పుతిన్, దోవల్ మధ్య జరిగిన ఆ రెండు సెకన్ల పలకరింపు బ్రిక్స్ సదస్సులో ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలవడమే కాకుండా, భారత్-రష్యా మధ్య ఉన్న సుదీర్ఘ వ్యూహాత్మక బంధాన్ని మరోసారి తెరపైకి తెచ్చింది.