Lepakshi: లేపాక్షి ఆలయం పేరు వినగానే చాలామందికి ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది అక్కడి వేలాడే స్తంభం. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని శ్రీ సత్యసాయి జిల్లాలో ఉన్న ఈ విజయనగర కాలం నాటి ఆలయం తన శిల్పకళతో పాటు ఈ ప్రత్యేక స్తంభం వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందింది. ప్రతి సంవత్సరం వేలాది మంది భక్తులు, పర్యాటకులు ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించి ఆ స్తంభాన్ని దగ్గరగా పరిశీలిస్తుంటారు.
ఆలయంలోని మొత్తం స్తంభాల్లో ఒకటి నేలను పూర్తిగా తాకకుండా కనిపించడం దీని ప్రత్యేకత. స్తంభం అడుగు భాగానికి కాగితం లేదా పలుచని వస్త్రాన్ని ఒక వైపు నుంచి మరో వైపుకు సులభంగా తీసుకెళ్లవచ్చని అక్కడికి వెళ్లిన సందర్శకులు చూపిస్తుంటారు. ఈ కారణంగానే దీనిని వేలాడే స్తంభంగా పిలుస్తారు. అయితే అది పూర్తిగా గాల్లో వేలాడుతోందని చెప్పడం సరైనది కాదు. ఆలయ నిర్మాణంలో బరువు పంపిణీ చేసే ప్రత్యేక పద్ధతి వల్ల ఇలా కనిపిస్తుందని పలువురు ఇంజినీర్లు, నిర్మాణ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
బ్రిటిష్ పాలన కాలంలో ఈ స్తంభం రహస్యాన్ని తెలుసుకునేందుకు దానిని కదిలించే ప్రయత్నం చేసినట్లు స్థానికంగా ఒక కథ ప్రచారంలో ఉంది. అయితే ఆ ప్రయత్నం తర్వాత ఆలయంలోని మరికొన్ని స్తంభాల సమతుల్యతలో మార్పులు కనిపించాయని చెబుతారు. దీనికి సంబంధించి స్పష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు మాత్రం అందుబాటులో లేవు. అయినప్పటికీ ఈ కథ ఇప్పటికీ సందర్శకుల్లో ఆసక్తిని కలిగిస్తూనే ఉంది.
లేపాక్షి ఆలయాన్ని విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో వీరన్న, విరూపన్న అనే అధికారుల ఆధ్వర్యంలో నిర్మించినట్లు చరిత్ర చెబుతోంది. ఆలయంలోని శిల్పాలు, నాట్య మండపం, గోడలపై కనిపించే చిత్రాలు, భారీ నాగలింగ విగ్రహం, ఏకశిలా నంది ప్రత్యేక ఆకర్షణలుగా నిలిచాయి. భారతీయ దేవాలయ నిర్మాణ వైభవానికి ఈ ఆలయం ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణగా భావిస్తారు.
వేలాడే స్తంభం వెనుక అసలు సాంకేతికత ఏంటన్న దానిపై ఇప్పటికీ పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నాయి. భక్తులు దీనిని ఆధ్యాత్మిక విశేషంగా భావిస్తే, నిర్మాణ నిపుణులు విజయనగర శిల్పుల అసాధారణ ప్రతిభకు నిదర్శనంగా చూస్తారు. అందుకే లేపాక్షి ఆలయం ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగానే కాకుండా భారతీయ శిల్పకళను తెలుసుకోవాలనుకునే ప్రతి ఒక్కరికీ తప్పక సందర్శించాల్సిన చారిత్రక ప్రదేశంగా నిలిచింది.