భక్తి మార్గంలో నడిచి దైవానుభూతి పొందిన మహాభక్తుల జీవితాలు యుగయుగాల పాటు ప్రజలకు ప్రేరణగా నిలుస్తాయి. అలాంటి అపూర్వ భక్తురాలలో 18వ శతాబ్దానికి చెందిన తెలుగు కవయిత్రి తరిగొండ వెంగమాంబ ప్రత్యేక స్థానం పొందారు. తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామిపై అపారమైన భక్తితో “వేంకటాచల మహాత్మ్యం”, “ద్విపద భాగవతం” వంటి గ్రంథాలను రచించి భక్తి సాహిత్యంలో చిరస్థాయిగా నిలిచారు. ఆమె జయంతి సందర్భంగా ఆమె జీవితం, ఆధ్యాత్మిక సాధన గురించి సంక్షిప్తంగా తెలుసుకుందాం.
జననం – జయంతి
వెంగమాంబ వైశాఖ శుద్ధ చతుర్దశి రోజున చిత్తూరు జిల్లా తరిగొండ గ్రామంలో జన్మించారు. ఆమె తల్లిదండ్రులు కృష్ణయ్యమాత్యుడు, మంగమాంబ. ప్రతి సంవత్సరం ఈ తిథినే ఆమె జయంతి జరుపుకుంటారు.
బాల్యం – విద్యాభ్యాసం
చిన్నప్పటి నుంచే వెంగమాంబలో భక్తి భావాలు బలంగా కనిపించేవి. ఆటపాటల కంటే దైవస్మరణకే ఎక్కువ సమయం కేటాయించేవారు. తండ్రి వద్దే విద్యాభ్యాసం చేసి, తక్కువ కాలంలోనే కవిత్వంలో నైపుణ్యం సంపాదించారు.
వివాహం – వైరాగ్యం
చిన్న వయసులోనే నారాయణవనానికి చెందిన వేంకటాచలపతితో ఆమెకు వివాహం జరిగింది. అయితే కొద్ది కాలానికే భర్త మరణించడంతో సమాజంలోని కఠిన ఆచారాలను ఎదుర్కొన్నారు. ఆ కాలపు మూఢనమ్మకాల్ని ధైర్యంగా ప్రశ్నించి, తన జీవన విధానంతో ఒక కొత్త దారిని చూపించారు.
శ్రీవారిని భర్తగా భావన
వెంగమాంబ తిరుమల వేంకటేశ్వర స్వామిని తన భర్తగా భావించేవారు. అందువల్ల విధవరాలిగా అనుసరించాల్సిన నియమాలను తిరస్కరించి, తాను నిత్యసుమంగళి అని ప్రకటించారు. జీవితాంతం స్వామివారికి అంకితభావంతో సేవచేశారు.
ఆధ్యాత్మిక సాధన
తరిగొండలోని నరసింహస్వామి ఆలయంలో తపస్సు చేసి, గుహల్లో ధ్యానం చేస్తూ యోగ విద్యను అభ్యసించారు. గురువు సుబ్రహ్మణ్య దేశికుల నుంచి మంత్రోపదేశం పొందారు. తరువాత తిరుమలకు వెళ్లి యోగినిగా మారి జీవితమంతా అక్కడే గడిపారు.
తిరుమలలో సేవా జీవితం
తిరుమలలో స్వామివారి దర్శనం పొందిన అనంతరం ఆ అనుభూతితో రచనలు ప్రారంభించారు. అక్కడే పూల తోటలు పెంచి ప్రతిరోజూ పూలమాలలు సమర్పించేవారు. ప్రారంభంలో ఆలయంలో ప్రవేశం నిరాకరించబడినా, ఆమె భక్తిని గుర్తించి తరువాత గౌరవంగా ఆహ్వానించారు.
ముత్యాల హారతి విశేషం
ప్రతి రాత్రి ఏకాంతసేవలో వెంగమాంబ ఇచ్చే హారతి ప్రత్యేకంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఒక సందర్భంలో ఆమెను అడ్డుకున్నప్పటికీ, స్వామివారి సంకేతాలతో ఆమె హారతి ప్రాముఖ్యత వెలుగులోకి వచ్చింది. అప్పటి నుంచి ఆమెకు అధికారికంగా హారతి చేసే అవకాశం కల్పించారు. అలాగే అర్ధరాత్రి సమయంలో ఆలయ ద్వారాలు స్వయంగా తెరుచుకునేవని, ఆ సమయంలో ఆమె లోపలికి ప్రవేశించి స్వామివారిని సేవించి మళ్లీ బయటకు వచ్చేదని విశ్వసిస్తారు.
అన్నదానం మహిమ
వెంగమాంబ దాతృత్వం అపారమైనది. తన వద్ద సంపద లేకపోయినా, వచ్చిన భక్తులందరికీ అన్నదానం చేసేవారు. ఆమె పాత్రలోని అన్నం ఎప్పటికీ తక్కువ కాకుండా ఉండేదని విశ్వసిస్తారు. ఆమె పేరుతో నేటికీ తిరుమలలో నిత్యాన్నదాన కార్యక్రమం కొనసాగుతోంది.
వెంగమాంబ సజీవ సమాధి
వెంగమాంబ 1817లో తిరుమలలోనే సజీవ సమాధి పొందారు. ఆమె సమాధి అక్కడి ఉత్తర వీధిలో ఇప్పటికీ దర్శనార్థం ఉంది.
జయంతి ఉత్సవాలు
ప్రతి సంవత్సరం తిరుమలలో వెంగమాంబ జయంతి వేడుకలు ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా శ్రీవారి ఊరేగింపులు, గోష్టి గానం, ఆమె రచించిన కీర్తనలతో ప్రత్యేక కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. తరిగొండ వెంగమాంబ జీవితం నిర్మలమైన భక్తి, ధైర్యం, సేవా భావం కలయిక. ఆమె చూపిన మార్గం ఈ రోజుకీ భక్తులకు ఆదర్శం.
(Disclaimer: ఇక్కడ అందించిన సమాచారం మతం, సాధారణ నమ్మకాల ఆధారంగా మాత్రమే అందించబడింది. వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు సంబంధిత నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది.)