అమెరికా-ఇజ్రాయెల్, ఇరాన్ మధ్య నెలకొన్న ఉద్రిక్తతలు తగ్గి, పశ్చిమ ఆసియాలో కాల్పుల విరమణ అమల్లోకి రావడంతో భారత్కు ద్రవీకృత సహజ వాయువు (LNG) సరఫరా మళ్లీ సాధారణ స్థితికి చేరుకుంది. దీంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం గతంలో అమలు చేసిన అత్యవసర సహజ వాయువు సరఫరా నియంత్రణ ఉత్తర్వులను అధికారికంగా ఉపసంహరించుకుంది. ఈ నిర్ణయంతో LNGపై ఆధారపడిన పరిశ్రమలకు పెద్ద ఊరట లభించింది.
హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా రవాణా పునఃప్రారంభం
పశ్చిమ ఆసియాలో ఉద్రిక్త పరిస్థితుల కారణంగా హార్ముజ్ జలసంధి గుండా చమురు, LNG నౌకల రాకపోకలు తీవ్రంగా ప్రభావితమయ్యాయి. ఇప్పుడు కాల్పుల విరమణ అమల్లోకి రావడంతో నౌకల రవాణా తిరిగి సాధారణ స్థితికి చేరుకుంది. ఈ నేపథ్యంలో పెట్రోలియం అండ్ సహజ వాయువుల మంత్రిత్వ శాఖ తాజా నోటిఫికేషన్ జారీ చేస్తూ అత్యవసర ఆంక్షలను ఎత్తివేసింది.
అత్యవసర ఉత్తర్వులు ఎందుకు తీసుకొచ్చారు?
అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్పై దాడులు చేయడం, అనంతరం ఇరాన్ ప్రతీకార చర్యలకు దిగడంతో హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా చమురు, LNG సరఫరా దాదాపు నిలిచిపోయింది. దీంతో భారతదేశానికి రావాల్సిన అనేక LNG కార్గోలను విదేశీ సరఫరాదారులు నిలిపివేయడం లేదా ఇతర దేశాలకు మళ్లించడం జరిగింది. ఈ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం నిత్యావసర వస్తువుల చట్టం కింద 2026 మార్చి 9న అత్యవసర ఉత్తర్వులు జారీ చేసి దేశీయ గ్యాస్ సరఫరాను నియంత్రించింది.
మూడు ప్రధాన ఆంక్షలను ఎత్తివేసిన ప్రభుత్వం
పరిస్థితులు సాధారణ స్థితికి చేరుకోవడంతో ప్రభుత్వం వరుసగా అత్యవసర నిర్ణయాలను ఉపసంహరించుకుంటోంది. తాజాగా LNG సరఫరాపై ఉన్న నియంత్రణను కూడా తొలగించింది. అదనంగా, పెట్రోకెమికల్ ముడిపదార్థాల వినియోగాన్ని పరిమితం చేసి LPG ఉత్పత్తిని పెంచాలంటూ రిఫైనరీలకు ఇచ్చిన ఆదేశాలను రద్దు చేసింది. బల్క్ వినియోగదారులకు డీజిల్ విక్రయాలపై విధించిన పరిమితులను కూడా ఎత్తివేసింది.
పరిశ్రమలకు భారీ ఊరట
LNGను విద్యుత్ ఉత్పత్తి, ఎరువుల తయారీ, పెట్రోకెమికల్స్, స్టీల్, సిరామిక్స్, గ్లాస్, ఇతర తయారీ రంగాల్లో విస్తృతంగా వినియోగిస్తారు. సరఫరా సాధారణ స్థితికి రావడంతో ఉత్పత్తి వ్యయాలు తగ్గే అవకాశం ఉండటంతో పరిశ్రమలకు ఇది సానుకూల పరిణామంగా భావిస్తున్నారు.
హార్ముజ్ జలసంధి భారత్కు ఎందుకు కీలకం?
భారతదేశం ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్ద ముడి చమురు దిగుమతిదారు, వినియోగదారు. దేశ అవసరాల్లో సుమారు 88 శాతం ముడి చమురు, 50 శాతం LNG విదేశాల నుంచే దిగుమతి అవుతుంది.
పశ్చిమ ఆసియా దేశాల నుంచే భారత్కు సుమారు 40-45 శాతం ముడి చమురు, 65 శాతం LNG సరఫరా అవుతోంది. ముఖ్యంగా ఖతార్ నుంచి వచ్చే LNG నౌకలు హార్ముజ్ జలసంధి గుండా ప్రయాణిస్తాయి. అందువల్ల ఈ మార్గంలో ఎలాంటి అంతరాయం ఏర్పడినా భారత ఇంధన భద్రతపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది.
ఇకపై పరిస్థితి ఎలా ఉండొచ్చు?
ప్రస్తుతం హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా రవాణా పునరుద్ధరణతో LNG సరఫరా మళ్లీ సాధారణ స్థితికి చేరుకుంది. దీంతో పరిశ్రమలకు గ్యాస్ లభ్యత మెరుగుపడే అవకాశముండగా, ఇంధన సరఫరాపై నెలకొన్న అనిశ్చితి కూడా తగ్గే సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి. అయితే పశ్చిమ ఆసియా భౌగోళిక-రాజకీయ పరిస్థితులను కేంద్ర ప్రభుత్వం నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు.