ఆకాశంలో వేగంగా దూసుకెళ్లే యుద్ధ విమానం కనిపిస్తే చాలామందికి ముందుగా గుర్తొచ్చేది పైలట్. కానీ ఆ విమానం గాల్లోకి ఎగరడానికి, లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి, సురక్షితంగా తిరిగి రావడానికి వెనుక పనిచేసే వ్యవస్థ మాత్రం చాలా పెద్దది. పైలట్ కాక్‌పిట్‌లో కూర్చుని విమానాన్ని నడిపిస్తున్నా.. నేలపై వందల మంది సిబ్బంది, ఇంజినీర్లు, టెక్నీషియన్లు, కమ్యూనికేషన్ నిపుణులు, రాడార్ సిబ్బంది, వాతావరణ నిపుణులు కలిసి ఒక మిషన్‌ను విజయవంతం చేయడానికి పనిచేస్తుంటారు. అందుకే ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ అంటే కేవలం యుద్ధ విమానాలు, హెలికాప్టర్లు కాదు.. ఆకాశాన్ని కాపాడే ఒక భారీ వ్యవస్థ. ప్రతి ఏడాది అక్టోబర్ 8న ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ డేను నిర్వహిస్తారు. భారత వాయుసేన దేశ రక్షణలో తన పాత్రను గుర్తుచేసుకునే ఈ రోజు సందర్భంగా దేశవ్యాప్తంగా వివిధ కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. విమానాల ప్రదర్శనలు, వైమానిక విన్యాసాలు ఆకట్టుకున్నా.. ఈ రోజు వెనుక ఉన్న అసలు కథ మాత్రం ఒక సంస్థ ఎలా నిరంతరం సిద్ధంగా ఉంటుందనే దాంట్లో ఉంది.
పైలట్ ఒక్కరే కాదు.. టీమ్ మొత్తం
ఒక ఫైటర్ జెట్ కొన్ని నిమిషాల్లోనే ఆకాశంలోకి దూసుకెళ్లడం మనకు కనిపిస్తుంది. కానీ అది అంత సులభంగా జరగదు. విమానం ఎగరడానికి ముందే దాని ఇంజిన్, ఇంధనం, ఆయుధ వ్యవస్థలు, కమ్యూనికేషన్ పరికరాలు, రాడార్ వ్యవస్థలు, ఇతర సాంకేతిక అంశాలను నిపుణులు పరిశీలిస్తారు. చిన్న లోపం కూడా పెద్ద ప్రమాదానికి దారితీసే అవకాశం ఉండటంతో ప్రతి తనిఖీ చాలా జాగ్రత్తగా జరుగుతుంది. పైలట్‌కు విమానం సిద్ధంగా ఉందని చెప్పే ముందు దాని వెనుక పనిచేసే సాంకేతిక సిబ్బంది బాధ్యత చాలా కీలకం. మిషన్ సమయంలో కూడా అవసరమైన సమాచారం, కమ్యూనికేషన్, వాతావరణ పరిస్థితులు, విమాన మార్గం వంటి అంశాలపై వివిధ విభాగాలు పనిచేస్తుంటాయి. అంటే ఆకాశంలో కనిపించేది ఒక విమానం అయినా.. దాని వెనుక పనిచేసేది ఒక పెద్ద టీమ్.
ఆకాశంలో కనిపించనిది రాడార్
దేశ గగనతల భద్రతలో రాడార్ వ్యవస్థల పాత్ర చాలా కీలకం. మన కళ్లకు కనిపించని దూరంలో ఉన్న విమానాలు లేదా ఇతర గగనతల కదలికలను గుర్తించడంలో రాడార్ వ్యవస్థలు సహాయపడతాయి. ఏదైనా అనుమానాస్పద కదలిక కనిపిస్తే దాని గురించి సంబంధిత వ్యవస్థలకు సమాచారం చేరుతుంది. ఇక్కడే ఆధునిక టెక్నాలజీ ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. ఒకప్పుడు యుద్ధం అంటే సైనికులు, తుపాకులు, ట్యాంకులు, విమానాలు అనే ఆలోచన ఉండేది. ఇప్పుడు పరిస్థితి పూర్తిగా మారిపోయింది. రాడార్లు, ఉపగ్రహాలు, సెన్సర్లు, డేటా లింకులు, ఎలక్ట్రానిక్ వార్‌ఫేర్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ వంటి టెక్నాలజీలు కూడా రక్షణ వ్యవస్థలో భాగమవుతున్నాయి.
వేగం మాత్రమే కాదు.. నిర్ణయం కూడా ముఖ్యం
ఫైటర్ జెట్ వేగం గురించి మాట్లాడేటప్పుడు సాధారణంగా గంటకు ఎన్ని కిలోమీటర్లు వెళ్తుందనే విషయంపైనే దృష్టి ఉంటుంది. కానీ యుద్ధ పరిస్థితుల్లో వేగంతో పాటు సరైన సమయంలో సరైన నిర్ణయం తీసుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యం. కొన్ని సందర్భాల్లో పైలట్‌కు కొన్ని సెకన్లలోనే పరిస్థితిని అర్థం చేసుకుని నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి రావచ్చు. ఎదురుగా ఉన్న పరిస్థితి ఏమిటి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? ఏ మార్గం సురక్షితం? కమ్యూనికేషన్ ద్వారా వచ్చిన సమాచారం ఎంత ముఖ్యమైనది? ఇలాంటి ఎన్నో అంశాలను ఒకేసారి పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది. అందుకే ఫైటర్ పైలట్ శిక్షణ అనేది కేవలం విమానం నడపడం నేర్చుకోవడం కాదు. శారీరక సామర్థ్యం, మానసిక స్థైర్యం, వేగంగా నిర్ణయం తీసుకునే సామర్థ్యం, అత్యవసర పరిస్థితులను ఎదుర్కొనే నైపుణ్యం.. ఇలా ఎన్నో అంశాలు అందులో ఉంటాయి.
యుద్ధ సమయమే కాదు.. విపత్తుల్లోనూ అదే వాయుసేన
ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ పాత్ర యుద్ధ పరిస్థితులకే పరిమితం కాదు. ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, వరదలు, భూకంపాలు, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో కూడా వాయుసేన విమానాలు, హెలికాప్టర్లు సహాయక చర్యల్లో కీలకంగా ఉపయోగపడతాయి. రోడ్డు మార్గం ద్వారా చేరుకోవడం కష్టమైన ప్రాంతాలకు ఆకాశ మార్గం ద్వారా సహాయం అందించడం, ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించడం, అవసరమైన సామగ్రిని చేరవేయడం వంటి పనుల్లో వాయుసేన సామర్థ్యం ఉపయోగపడుతుంది. అందుకే దేశ రక్షణతో పాటు విపత్తు సమయంలో ప్రజలకు సహాయం చేయడం కూడా వాయుసేన బాధ్యతల్లో ఒక ముఖ్యమైన భాగంగా మారింది.
భవిష్యత్తు యుద్ధం ఎలా ఉండొచ్చు?
టెక్నాలజీ వేగంగా మారుతున్న కొద్దీ భవిష్యత్తులో వైమానిక యుద్ధం కూడా మరింత భిన్నంగా ఉండొచ్చు. పైలట్ ఉన్న యుద్ధ విమానాలతో పాటు మానవరహిత విమానాలు, డ్రోన్లు, అత్యాధునిక రాడార్ వ్యవస్థలు, ఏఐ ఆధారిత విశ్లేషణ, సైబర్ టెక్నాలజీ వంటి అంశాల ప్రాధాన్యం పెరుగుతోంది. ఇప్పటికే ప్రపంచవ్యాప్తంగా డ్రోన్లు, మానవరహిత వ్యవస్థలు రక్షణ రంగంలో కీలకంగా మారుతున్నాయి. భవిష్యత్తులో ఒక పైలట్ తన విమానాన్ని మాత్రమే కాకుండా, తనతో కలిసి పనిచేసే మానవరహిత వ్యవస్థలను కూడా సమన్వయం చేసే పరిస్థితి రావచ్చు. అంటే రేపటి పైలట్‌కు విమానం నడపడంతో పాటు టెక్నాలజీపై మంచి అవగాహన కూడా అవసరం కావచ్చు.
ఆకాశంలో కొన్ని నిమిషాలు.. వెనుక ఎన్నో గంటల కష్టం
వైమానిక విన్యాసాల్లో ఫైటర్ జెట్లు ఆకాశంలో చేసే అద్భుతమైన విన్యాసాలు కొన్ని నిమిషాలే ఉంటాయి. కానీ వాటి వెనుక ఎన్నో గంటల శిక్షణ, ప్రణాళిక, సాంకేతిక తనిఖీలు, సమన్వయం ఉంటాయి. ప్రేక్షకులకు కనిపించేది ఆకాశంలో దూసుకెళ్లే విమానం మాత్రమే. కానీ దాని వెనుక కనిపించని వ్యవస్థ మాత్రం నిరంతరం పనిచేస్తూనే ఉంటుంది. అందుకే ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ డే అంటే కేవలం ఆకాశంలో విమానాల విన్యాసాలను చూసి ఆనందించే రోజు మాత్రమే కాదు. ఆకాశ భద్రత కోసం పనిచేస్తున్న వేలాది మంది సైనికులు, పైలట్లు, ఇంజినీర్లు, టెక్నీషియన్లు, ఇతర సిబ్బంది సేవలను గుర్తుచేసుకునే రోజు కూడా.
దేశ సరిహద్దుల రక్షణలో భూమిపై సైన్యం ఎంత ముఖ్యమో.. సముద్ర భద్రతలో నేవీ ఎంత కీలకమో.. గగనతల రక్షణలో వాయుసేన అంతే కీలకం. టెక్నాలజీ మారుతున్న కొద్దీ యుద్ధ విధానాలు మారవచ్చు.. విమానాలు మరింత ఆధునికం కావచ్చు.. కానీ దేశ భద్రత కోసం అప్రమత్తంగా ఉండాల్సిన బాధ్యత మాత్రం ఎప్పటికీ మారదు. ఆకాశంలో కనిపించేది కొన్ని విమానాలే కావచ్చు.. కానీ వాటి వెనుక దేశ భద్రత కోసం పనిచేసే ఒక భారీ వ్యవస్థ ఉంటుంది. అదే ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ అసలు బలం.