ప్రపంచంలో ఎన్నో రకాల అడవి జంతువులు ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని తమ ప్రత్యేకమైన శరీరాకృతి, జీవనశైలి, అలవాట్లతో ప్రకృతి ప్రేమికులను ఆకట్టుకుంటాయి. అలాంటి అరుదైన జంతువుల్లో మార్కోర్ ఒకటి. మెలికలు తిరిగిన కొమ్ములు, కొండలను సైతం అవలీలగా ఎక్కే సామర్థ్యం, ప్రత్యేకమైన జీవన విధానం ఈ అడవి మేకను విశిష్టంగా నిలబెడతాయి. పాకిస్థాన్ జాతీయ జంతువుగా గుర్తింపు పొందిన మార్కోర్ గురించి ఆసక్తికర విషయాలు తెలుసుకుందాం.
మార్కోర్ అంటే ఏమిటి?
మార్కోర్ మేకల కుటుంబానికి చెందిన పెద్ద అడవి జంతువు. మధ్య, దక్షిణ ఆసియాలోని పర్వత ప్రాంతాల్లో ఇది కనిపిస్తుంది. ముఖ్యంగా పాకిస్థాన్, ఆఫ్ఘనిస్థాన్, భారత్లోని కొన్ని ప్రాంతాలు, తజికిస్థాన్, ఉజ్బెకిస్థాన్ తదితర ప్రాంతాల్లో దీని ఆవాసాలు ఉన్నాయి. ఎత్తైన పర్వతాలు, రాతి వాలులు, పొదలతో కూడిన అడవుల్లో జీవించడానికి ఇది అలవాటు పడింది. మార్కోర్ను ప్రత్యేకంగా గుర్తించేది దాని మెలికలు తిరిగిన కొమ్ములే. ఈ కారణంగానే దీనిని మెలికల కొమ్ముల మేక అని కూడా పిలుస్తారు. మగ మార్కోర్ కొమ్ములు పొడవుగా, మెలికలు తిరిగిన ఆకారంలో ఉంటాయి. ఆడ జంతువులకు కూడా కొమ్ములు ఉన్నప్పటికీ, అవి సాధారణంగా మగ జంతువుల కొమ్ముల కంటే చిన్నవిగా ఉంటాయి.
పాములను తినే మేకగా పేరు.. కానీ నిజంగా తింటుందా?
మార్కోర్ అనే పేరుకు కొన్ని భాషల్లో పాములను తినే జంతువు అనే అర్థం ఉందని చెబుతారు. అయితే ఈ జంతువు వాస్తవానికి శాకాహారి. గడ్డి, ఆకులు, పొదలు, చెట్ల కొమ్మలు, మొగ్గలు వంటి మొక్కల పదార్థాలను ఆహారంగా తీసుకుంటుంది. పాములను తింటుందనే ప్రచారం ఉన్నప్పటికీ, దాని సాధారణ ఆహారంలో పాములు భాగం కావు. మార్కోర్ ఆహారపు అలవాట్లు అది నివసించే పర్వత ప్రాంతాల్లో లభించే వృక్ష సంపదపై ఆధారపడి ఉంటాయి. కాలానుగుణంగా ఆహారంలో మార్పులు కనిపిస్తాయి.
నిటారుగా ఉన్న కొండలను సైతం అవలీలగా ఎక్కుతుంది
మార్కోర్ ప్రత్యేకతల్లో కొండలను ఎక్కే సామర్థ్యం ఒకటి. రాతితో కూడిన నిటారుగా ఉన్న పర్వత వాలులపై కూడా ఇది చురుగ్గా కదలగలదు. బలమైన కాళ్లు, రాళ్లపై పట్టును అందించే గిట్టలు పర్వత ప్రాంతాల్లో సంచరించడానికి సహాయపడతాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో మార్కోర్ చెట్లపైకి ఎక్కి ఆకులను తింటున్నట్లు కూడా గమనించారు. కఠినమైన భౌగోళిక పరిస్థితుల్లో జీవించగలిగే సామర్థ్యం ఈ జంతువుకు ప్రకృతి అందించిన అద్భుతమైన లక్షణంగా చెప్పవచ్చు.
వేల అడుగుల ఎత్తులో జీవనం
మార్కోర్ సాధారణంగా పర్వత అడవులు, పొదలతో కూడిన ప్రాంతాలు, రాతి వాలుల్లో నివసిస్తుంది. సముద్ర మట్టానికి సుమారు 600 నుంచి 3,600 మీటర్ల ఎత్తు వరకు ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇది కనిపిస్తుంది. చలికాలంలో వాతావరణ పరిస్థితులను బట్టి తక్కువ ఎత్తులోని ప్రాంతాలకు కదులుతుంది. పర్వత ప్రాంతాల్లోని చలి, రాతి నేల, పరిమిత ఆహార వనరులకు అనుగుణంగా జీవించగలగడం మార్కోర్ ప్రత్యేకత. అయితే వివిధ ప్రాంతాల్లోని మార్కోర్ జాతులు, ఉపజాతుల ఆవాస పరిస్థితుల్లో తేడాలు ఉంటాయి.
మగ మార్కోర్ ఒంటరిగా.. ఆడవి గుంపులుగా
మార్కోర్ సామాజిక జీవన విధానం కూడా ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది. మగ జంతువులు సాధారణంగా ఒంటరిగా సంచరిస్తుంటాయి. మరోవైపు ఆడ మార్కోర్లు తమ పిల్లలతో కలిసి చిన్న గుంపులుగా కనిపిస్తాయి. సంతానోత్పత్తి కాలంలో మగ జంతువులు ఆడ గుంపులతో కలుస్తాయి. ఈ సమయంలో ప్రత్యర్థి మగ జంతువుల మధ్య కొమ్ములతో పోరాటాలు జరగవచ్చు. ఆడ జంతువులను ఆకర్షించేందుకు, ఆధిపత్యాన్ని ప్రదర్శించేందుకు ఈ పోరాటాలు చోటుచేసుకుంటాయి.
పాకిస్థాన్ జాతీయ జంతువుగా గుర్తింపు
మార్కోర్ పాకిస్థాన్ జాతీయ జంతువు. ఆ దేశ పర్వత పర్యావరణ వ్యవస్థలో దీనికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. ప్రకృతి వారసత్వానికి, వన్యప్రాణుల సంరక్షణకు ఇది ఒక ముఖ్యమైన ప్రతీకగా నిలుస్తుంది. మార్కోర్ సంరక్షణపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా అవగాహన పెంచేందుకు ఐక్యరాజ్యసమితి మే 24ను అంతర్జాతీయ మార్కోర్ దినోత్సవంగా ప్రకటించింది. పర్వత ప్రాంతాల జీవవైవిధ్యాన్ని కాపాడటంలో ఈ జంతువు ప్రాముఖ్యతను తెలియజేయడం ఈ దినోత్సవం ఉద్దేశాల్లో ఒకటి.
అంతరించిపోయే ప్రమాదం నుంచి రక్షణ అవసరం
గతంలో మార్కోర్ సంఖ్యపై వేట, అక్రమ వేట, ఆవాసాల నష్టం వంటి సమస్యలు ప్రభావం చూపాయి. పశువుల మేత కోసం పోటీ, వాతావరణ మార్పులు కూడా దీని మనుగడకు సవాళ్లుగా ఉన్నాయి. అంతర్జాతీయ ప్రకృతి పరిరక్షణ సంస్థ అంచనా ప్రకారం మార్కోర్ ప్రస్తుతం ముప్పు సమీపంలో ఉన్న జాతిగా పరిగణించబడుతోంది. రక్షిత ప్రాంతాల ఏర్పాటు, అక్రమ వేట నియంత్రణ, స్థానిక ప్రజల భాగస్వామ్యంతో సంరక్షణ కార్యక్రమాలు చేపట్టడం ఈ జంతువు భవిష్యత్తుకు కీలకం.
మంచు చిరుతలకు ఆహారంగా కూడా మార్కోర్
పర్వత పర్యావరణ వ్యవస్థలో మార్కోర్ ఆహార గొలుసులో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. మంచు చిరుత వంటి పెద్ద మాంసాహార జంతువులకు ఇది ఆహారంగా ఉపయోగపడుతుంది. అందువల్ల మార్కోర్ సంరక్షణ కేవలం ఒక జంతువును కాపాడటానికే పరిమితం కాదు. పర్వత ప్రాంతాల పర్యావరణ సమతుల్యతను రక్షించడంలోనూ దీనికి ప్రాధాన్యత ఉంది.
మార్కోర్ జీవితకాలం ఎంత?
మార్కోర్ సాధారణంగా అడవిలో సుమారు పది నుంచి పదమూడు సంవత్సరాల వరకు జీవించగలదని వన్యప్రాణుల సమాచారం సూచిస్తుంది. ఆహారం లభ్యత, ఆవాస పరిస్థితులు, వ్యాధులు, వేటాడే జంతువులు వంటి అనేక అంశాలు దీని జీవితకాలంపై ప్రభావం చూపుతాయి.
మెలికలు తిరిగిన కొమ్ములతో ప్రత్యేకమైన రూపం, నిటారుగా ఉన్న కొండలను ఎక్కే సామర్థ్యం, పర్వత పర్యావరణ వ్యవస్థలో కీలక పాత్ర.. మార్కోర్ను ప్రకృతిలోని అద్భుతమైన జంతువుల్లో ఒకటిగా నిలబెడుతున్నాయి. అరుదైన ఈ అడవి మేకను కాపాడేందుకు వన్యప్రాణుల సంరక్షణ, ఆవాసాల రక్షణ ఎంతో అవసరం. మార్కోర్ గురించి తెలుసుకోవడం ద్వారా పర్వత ప్రాంతాల్లోని జీవవైవిధ్యాన్ని, ప్రకృతి సమతుల్యతను కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యతను మనం గుర్తించవచ్చు.