ISRO’s New Strategy: భారత అంతరిక్ష రంగంలో కీలక మార్పులు చోటుచేసుకోబోతున్నాయి. భవిష్యత్తులో ఇస్రో (ISRO) స్వయంగా రాకెట్లను తయారు చేసే కార్యకలాపాలను క్రమంగా తగ్గించుకోనుంది. రాకెట్ల తయారీ బాధ్యతలను ప్రైవేట్ కంపెనీలు, అవసరమైన చోట ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు అప్పగించే దిశగా చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి. ఇస్రో ఇకపై ప్రధానంగా అంతరిక్ష పరిశోధనలు, కొత్త సాంకేతిక పరిజ్ఞానాల అభివృద్ధి, శాస్త్రీయ మిషన్లు, ప్రత్యేకమైన అంతరిక్ష వ్యవస్థల రూపకల్పనపై ఎక్కువగా దృష్టి పెట్టనుంది. దేశ అంతరిక్ష రంగంలో ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం, పరిశ్రమను వేగంగా అభివృద్ధి చేయడం ఈ మార్పు ప్రధాన ఉద్దేశంగా కనిపిస్తోంది.
రాకెట్ల తయారీ నుంచి ఇస్రో క్రమంగా తప్పుకోనుంది
IN-SPACe ఛైర్మన్ పవన్ గోయెంకా వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, భవిష్యత్తులో ఇస్రో స్వయంగా రాకెట్లను తయారు చేయడం కంటే వాటి సాంకేతికత, పరిశోధన, మిషన్ డెవలప్మెంట్పై ఎక్కువ దృష్టి పెట్టనుంది. రాకెట్ల తయారీని ప్రైవేట్ రంగానికి లేదా కొన్ని ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు బదిలీ చేయనున్నారు. ఈ ప్రక్రియ ఇప్పటికే SSLVతో ప్రారంభమైంది. SSLVకి సంబంధించిన సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, తయారీ హక్కులను హిందుస్థాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (HAL)కు బదిలీ చేశారు. ఇక పెద్ద రాకెట్లైన PSLV, LVM3 తయారీని కూడా ప్రైవేట్ కంపెనీలకు అప్పగించే ప్రక్రియను ముందుకు తీసుకెళ్లాలని భావిస్తున్నారు.
PSLV, LVM3 కూడా ప్రైవేట్ రంగానికి?
PSLV (Polar Satellite Launch Vehicle) భారతదేశంలో అత్యంత విజయవంతమైన, విస్తృతంగా ఉపయోగించిన రాకెట్లలో ఒకటి. ఉపగ్రహాలను వివిధ కక్ష్యల్లోకి ప్రవేశపెట్టడంలో ఇది కీలక పాత్ర పోషించింది. అదేవిధంగా LVM3 ప్రస్తుతం భారతదేశం వద్ద ఉన్న అత్యంత శక్తివంతమైన ఆపరేషనల్ రాకెట్లలో ఒకటి. చంద్రయాన్-3 వంటి ప్రతిష్టాత్మక మిషన్లలో కూడా ఈ రాకెట్ కీలక పాత్ర పోషించింది. భవిష్యత్తులో PSLV, LVM3 వంటి రాకెట్ల తయారీ బాధ్యతలను కూడా ప్రైవేట్ కంపెనీలకు అప్పగించే అవకాశం ఉంది. ఈ ప్రక్రియలో ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల పాత్ర పరిమితంగా ఉండవచ్చని తెలుస్తోంది.
ఇస్రో పని ముగిసిపోతుందా?
రాకెట్ల తయారీ నుంచి ఇస్రో క్రమంగా తప్పుకుంటుందనే వార్తతో సంస్థ కార్యకలాపాలు తగ్గిపోతాయని భావించాల్సిన అవసరం లేదు. దీనికి విరుద్ధంగా, ఇస్రో మరింత క్లిష్టమైన, భవిష్యత్ అవసరాలకు సంబంధించిన రంగాలపై దృష్టి పెట్టనుంది. ముఖ్యంగా:
కొత్త అంతరిక్ష సాంకేతికతల అభివృద్ధి
అధునాతన పరిశోధనలు
శాస్త్రీయ అంతరిక్ష మిషన్లు
కొత్త తరం రాకెట్ టెక్నాలజీలు
ప్రత్యేకమైన ఉపగ్రహాలు
క్లిష్టమైన అంతరిక్ష వ్యవస్థలు, వంటి రంగాల్లో ఇస్రో కీలకంగా కొనసాగనుంది. ప్రైవేట్ కంపెనీలు సులభంగా నిర్మించలేని ప్రత్యేకమైన ఉపగ్రహాలు, అధునాతన అంతరిక్ష వ్యవస్థలను ఇస్రో స్వయంగా అభివృద్ధి చేసే అవకాశం ఉంది.
ప్రైవేట్ కంపెనీలకు ఇప్పటికే 120 టెక్నాలజీలు
భారత అంతరిక్ష రంగంలో ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యాన్ని పెంచే చర్యలు ఇప్పటికే ప్రారంభమయ్యాయి. పవన్ గోయెంకా ప్రకారం, ఇస్రో సుమారు 120 సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలను ప్రైవేట్ కంపెనీలకు బదిలీ చేసింది. ఈ టెక్నాలజీలను ప్రైవేట్ సంస్థలు తమ ఉత్పత్తులు, సేవల్లో ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఉంటుంది. దీంతో అంతరిక్ష రంగానికి సంబంధించిన కొత్త స్టార్టప్లు, తయారీ సంస్థలు, సేవా సంస్థలు అభివృద్ధి చెందేందుకు అవకాశాలు పెరుగుతాయి.
మరో ప్రయోగ కేంద్రం కూడా ప్రైవేట్ రంగానికి
ప్రైవేట్ కంపెనీలకు మరో ముఖ్యమైన అవకాశం కల్పించేందుకు ప్రభుత్వం సిద్ధమవుతోంది. ఒక కొత్త ప్రయోగ కేంద్రాన్ని కూడా ప్రైవేట్ రంగానికి అప్పగించే ప్రక్రియ కొనసాగుతోంది. ఈ కేంద్రానికి నిర్వాహకుడిని రాబోయే నాలుగు నుంచి ఐదు నెలల్లో ఎంపిక చేసే అవకాశం ఉందని సమాచారం. ఇది అమల్లోకి వస్తే ప్రైవేట్ కంపెనీలు తమ ఉపగ్రహాలు, రాకెట్ టెక్నాలజీలను పరీక్షించుకోవడానికి మరిన్ని అవకాశాలు లభించవచ్చు.
2033 నాటికి $44 బిలియన్ అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ
భారతదేశం తన అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థను భారీగా విస్తరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రస్తుతం భారత అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థ విలువ సుమారు 8 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉంది. దీనిని 2033 నాటికి 44 బిలియన్ డాలర్లకు పెంచాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించేందుకు అంతరిక్ష సాంకేతికతను ఇతర పరిశ్రమల్లో విస్తృతంగా ఉపయోగించడం, భారతీయ కంపెనీలను విదేశీ మార్కెట్లకు తీసుకెళ్లడం, ఉపగ్రహ ఆధారిత సేవల వినియోగాన్ని పెంచడం వంటి చర్యలు అవసరం.
రక్షణ రంగంలోనూ ప్రైవేట్ కంపెనీలకు అవకాశాలు
భారత అంతరిక్ష రంగంలో ప్రభుత్వ అవసరాలు కూడా ప్రైవేట్ కంపెనీలకు కొత్త మార్కెట్ను సృష్టిస్తున్నాయి. రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రైవేట్ కంపెనీల నుంచి 31 ఉపగ్రహాలకు ఆర్డర్లు ఇచ్చినట్లు సమాచారం. అదే సమయంలో, ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా ఇస్రో మరో 21 ఉపగ్రహాలను నిర్మించనుంది. దీంతో ఉపగ్రహాల తయారీ, రాకెట్ల నిర్మాణం, అంతరిక్ష సేవలు వంటి రంగాల్లో ప్రభుత్వ సంస్థలతో పాటు ప్రైవేట్ కంపెనీల పాత్ర మరింత పెరగనుంది.
భారత అంతరిక్ష రంగంలో కొత్త దశ
మొత్తంగా చూస్తే, ఇస్రో రాకెట్ల తయారీ నుంచి క్రమంగా తప్పుకోవడం అనేది సంస్థ బలహీనపడుతున్న సంకేతం కాదు. ఇస్రోను పరిశోధన, అత్యాధునిక సాంకేతికత, శాస్త్రీయ మిషన్లపై మరింత దృష్టి పెట్టే సంస్థగా మార్చడం ఈ వ్యూహంలో ప్రధాన లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది. మరోవైపు రాకెట్లు, ఉపగ్రహాల భారీ స్థాయి తయారీ బాధ్యతలను ప్రైవేట్ కంపెనీలకు అప్పగించడం ద్వారా భారతదేశంలో అంతరిక్ష పరిశ్రమకు పెద్ద మార్కెట్ ఏర్పడే అవకాశం ఉంది.
ప్రైవేట్ రంగం, ప్రభుత్వ సంస్థలు, ఇస్రో కలిసి పనిచేస్తే భారత అంతరిక్ష ఆర్థిక వ్యవస్థను 2033 నాటికి 44 బిలియన్ డాలర్లకు తీసుకెళ్లాలన్న లక్ష్యానికి ఇది కీలకంగా మారవచ్చు. అంటే ఇకపై ఇస్రో రాకెట్లు తయారు చేయడం మానేస్తుందన్నదానికంటే, ఇస్రో తన పాత్రను మరింత అధునాతన పరిశోధన, సాంకేతికత, శాస్త్రీయ మిషన్ల వైపు మార్చుకుంటుందనేది ఈ పరిణామానికి సరైన అర్థం.