Earthquakes: ప్రపంచంలోని పలు ప్రాంతాల్లో వరుసగా సంభవిస్తున్న భారీ భూకంపాలు మరోసారి అందరి దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి. ఇటీవల 7కిపైగా తీవ్రతతో ఇండోనేషియా, కొలంబియా తదితర ప్రాంతాల్లో భూకంపాలు సంభవించగా.. తాజాగా గురువారం పెరూలో 6.7 తీవ్రతతో భారీ భూకంపం నమోదైంది. దీంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా భూకంపాల కార్యకలాపాలు ఒక్కసారిగా పెరిగాయా? ఈ భూకంపాలన్నింటికీ ఏదైనా సంబంధం ఉందా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. అయితే శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం.. తక్కువ వ్యవధిలో వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో కొన్ని భారీ భూకంపాలు సంభవించినంత మాత్రాన అవన్నీ ఒకదానితో ఒకటి సంబంధం కలిగి ఉన్నాయని చెప్పలేం. భూకంపాలకు ప్రధాన కారణం భూమి లోపల ఉండే టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల కదలికలు. ప్రపంచంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఈ ప్లేట్లు నిరంతరం ఒకదానికొకటి ఢీకొంటూ, ఒకదాని కిందకు మరొకటి జారుతూ లేదా పరస్పరం రాపిడికి గురవుతూ ఉంటాయి. ఈ కారణంగా ఆయా ప్రాంతాల్లో భూకంపాలు తరచుగా సంభవిస్తుంటాయి.
పెరూలో ఎందుకు తరచుగా భారీ భూకంపాలు వస్తున్నాయి?
తాజాగా 6.7 తీవ్రతతో భూకంపం సంభవించిన పెరూ.. ప్రపంచంలో అత్యంత చురుకైన భూకంప ప్రాంతాల్లో ఒకటైన పసిఫిక్ రింగ్ ఆఫ్ ఫైర్లో ఉంది. ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద భూకంపాల్లో సుమారు 81 శాతం ఈ ప్రాంతంలోనే సంభవిస్తాయని USGS వెల్లడించింది. దీనికి ప్రధాన కారణం ఈ ప్రాంతంలో ఉన్న టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల కదలికలే. పెరూ సమీపంలో నాజ్కా టెక్టోనిక్ ప్లేట్ దక్షిణ అమెరికా ప్లేట్ కిందకు చొచ్చుకుపోతోంది. దీనిని సబ్డక్షన్ ప్రక్రియగా పిలుస్తారు. ఒక టెక్టోనిక్ ప్లేట్ మరో ప్లేట్ కిందకు జారుతున్న సమయంలో వాటి మధ్య భారీ స్థాయిలో ఒత్తిడి పేరుకుపోతుంది. ఈ ఒత్తిడి చాలా కాలం పాటు కొనసాగవచ్చు. ఒక దశలో అక్కడి శిలలు ఆ ఒత్తిడిని తట్టుకోలేనప్పుడు ఫాల్ట్ ప్రాంతంలో అకస్మాత్తుగా కదలిక ఏర్పడుతుంది. ఈ కదలిక కారణంగానే భూకంపం సంభవిస్తుంది. అందువల్ల పెరూ, పశ్చిమ దక్షిణ అమెరికా ప్రాంతాలు ఎప్పటికప్పుడు భారీ భూకంపాల ముప్పును ఎదుర్కొంటుంటాయి.
ఒక భూకంపం వల్ల మరో భూకంపం వస్తుందా?
ఒక భూకంపం మరొక భూకంపాన్ని ప్రభావితం చేసే అవకాశం పూర్తిగా లేదని చెప్పలేం. కొన్ని సందర్భాల్లో పెద్ద భూకంపం నుంచి వెలువడే బలమైన భూకంప తరంగాలు దూర ప్రాంతాల్లోని ఇప్పటికే ఒత్తిడికి గురవుతున్న ఫాల్ట్లను ప్రభావితం చేయవచ్చు. దీనినే శాస్త్రవేత్తలు డైనమిక్ ట్రిగ్గరింగ్ అని పిలుస్తారు. సులభంగా చెప్పాలంటే.. ఒక ఫాల్ట్లో భూకంపం సంభవించే స్థాయిలో ఒత్తిడి ఇప్పటికే పేరుకుపోయి ఉంటే, మరో ప్రాంతంలో సంభవించిన భారీ భూకంపం నుంచి వచ్చిన తరంగాలు ఆ ఫాల్ట్ను కదిలించే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే, దీనిని ఆధారంగా చేసుకుని పెరూలో సంభవించిన 6.7 తీవ్రత భూకంపమే ఇండోనేషియా లేదా కొలంబియాలో నమోదైన భూకంపాలకు కారణమైందని చెప్పడం శాస్త్రీయంగా సరైనది కాదు. USGS ప్రకారం.. సుదూర ప్రాంతాల్లో ఇలాంటి ప్రభావాలు కనిపించే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, సాధారణంగా అవి చిన్నస్థాయి ప్రకంపనలకు మాత్రమే దారితీస్తాయి. కాబట్టి వేర్వేరు దేశాల్లో సంభవించిన అన్ని భారీ భూకంపాలను ఒకే భూకంప శ్రేణిలో భాగంగా చూడటం సరికాదు.
ప్రస్తుతం భూకంపాలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా వస్తున్నాయా?
భూమిపై ప్రతిరోజూ వేలాది భూకంపాలు సంభవిస్తుంటాయి. వాటిలో అత్యధికం చాలా స్వల్ప తీవ్రతతో ఉండటంతో ప్రజలకు వాటి గురించి తెలియదు. అయితే అప్పుడప్పుడు 6, 7 లేదా అంతకంటే ఎక్కువ తీవ్రత కలిగిన భారీ భూకంపాలు సంభవిస్తాయి. తక్కువ వ్యవధిలో ప్రపంచంలోని వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో కొన్ని పెద్ద భూకంపాలు సంభవించినప్పుడు అవి వరుస సంఘటనలుగా కనిపిస్తాయి. దీనివల్ల భూమిపై భూకంప కార్యకలాపాలు ఒక్కసారిగా పెరిగినట్లు అనిపించవచ్చు. కానీ కొన్ని పెద్ద భూకంపాలు ఒకదాని తర్వాత మరొకటి సంభవించడం మాత్రమే ప్రపంచవ్యాప్తంగా భూకంపాల సంఖ్య అసాధారణంగా పెరిగిందనడానికి ఆధారం కాదు. అంతేకాకుండా భూకంపం ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎంత తీవ్రతతో సంభవిస్తుందో ముందుగానే కచ్చితంగా అంచనా వేయడం ప్రస్తుతం సాధ్యం కాదు. శాస్త్రవేత్తలు భూకంపాలకు కారణమయ్యే భౌగోళిక పరిస్థితులను, ఫాల్ట్ల కదలికలను అధ్యయనం చేయగలిగినప్పటికీ.. ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలో భూకంపం సంభవించే ఖచ్చితమైన సమయాన్ని ముందుగా చెప్పడం ఇంకా సాధ్యం కాలేదు.
భూకంపాలన్నింటికీ ఒకే కారణం లేదు
పెరూలో నమోదైన 6.7 తీవ్రత భూకంపం అక్కడి టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల నిరంతర కదలికల ఫలితమే. ఇదే విధంగా ఇండోనేషియా, కొలంబియా, జపాన్, చిలీ వంటి భూకంప ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో కూడా ఆయా ప్రాంతాల భౌగోళిక పరిస్థితులు, ప్లేట్ల కదలికలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. కాబట్టి ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో తక్కువ వ్యవధిలో వరుసగా భారీ భూకంపాలు సంభవించినంత మాత్రాన వాటన్నింటికీ ఒకే కారణం ఉందని భావించడం సరికాదు. భూమి నిరంతరం కదులుతున్న ఒక చురుకైన గ్రహం. టెక్టోనిక్ ప్లేట్లు నెమ్మదిగా కదులుతూనే ఉంటాయి. ఈ కదలికల కారణంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఒత్తిడి పేరుకుపోయి, అది ఒక్కసారిగా విడుదలైనప్పుడు భూకంపాలు సంభవిస్తాయి. అందువల్ల తాజాగా పెరూలో సంభవించిన 6.7 తీవ్రత భూకంపాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా భూకంపాలు అకస్మాత్తుగా పెరిగిపోయాయనే సంకేతంగా కాకుండా.. పెరూ చుట్టూ కొనసాగుతున్న సహజమైన టెక్టోనిక్ ప్లేట్ కదలికల్లో భాగంగా చూడటం మరింత శాస్త్రీయంగా సముచితం.