India LPG production targets: మధ్యప్రాచ్యంలో కొనసాగుతున్న ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో భారత్లో వంటగ్యాస్ (LPG) సరఫరాకు అంతరాయం కలగకుండా కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక చర్యలు చేపట్టింది. దేశీయంగా LPG నిల్వలను పెంచి, భవిష్యత్తులో దిగుమతులకు అంతరాయం ఏర్పడినా వినియోగదారులకు కొరత రాకుండా చూసేందుకు తొలిసారిగా ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ రిఫైనరీలు, చమురు-గ్యాస్ సంస్థలకు గరిష్ఠ LPG ఉత్పత్తి లక్ష్యాలను నిర్దేశించింది. ఆగస్టు 13న పెట్రోలియం, సహజ వాయువు మంత్రిత్వ శాఖ జారీ చేసిన ఉత్తర్వుల్లో 21 రిఫైనరీలు, అప్స్ట్రీమ్ సంస్థలకు రోజువారీ LPG ఉత్పత్తి లక్ష్యాలను నిర్ణయించింది.
వీటి మొత్తం ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని రోజుకు 63,810 టన్నులుగా నిర్దేశించారు. ఈ పరిమాణం 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారత్లో నమోదైన దేశీయ LPG ఉత్పత్తి కంటే రెండు రెట్లకు పైగా ఉంది. అలాగే దేశ రోజువారీ LPG వినియోగంలో దాదాపు 70 శాతానికి సమానం. అయితే ఈ లక్ష్యాలు సాధారణ పరిస్థితుల్లో తప్పనిసరిగా అమలు చేయాల్సినవి కావు. LPG సరఫరాలో కొరత ఏర్పడినప్పుడు ఈ ఉత్పత్తి పరిమితులు అమల్లోకి వస్తాయి.
రిలయన్స్కు అత్యధిక ఉత్పత్తి లక్ష్యం
ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలకు చెందిన 18 రిఫైనరీలకు కలిపి రోజుకు 31,470 టన్నుల LPG ఉత్పత్తి లక్ష్యం కేటాయించారు. ప్రైవేట్ రంగంలో రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ కి అత్యధికంగా రోజుకు 18,000 టన్నుల LPG ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని నిర్దేశించారు. ఆ తర్వాత BPCLకు చెందిన కొచ్చి రిఫైనరీకి రోజుకు 4,800 టన్నులు, నయారా ఎనర్జీకి రోజుకు 4,480 టన్నుల లక్ష్యాలను నిర్ణయించారు. ఈ మూడు సంస్థల ఉత్పత్తి సామర్థ్యం కలిపి రోజుకు 27,280 టన్నులు ఉంటుంది.
జామ్నగర్ రిలయన్స్ రిఫైనరీకి 18,000 టన్నుల లక్ష్యం
గుజరాత్లోని జామ్నగర్లో రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ నిర్వహిస్తున్న దేశీయ మార్కెట్కు ఉత్పత్తులను సరఫరా చేసే 33 మిలియన్ టన్నుల వార్షిక సామర్థ్యం కలిగిన DTA రిఫైనరీకి రోజుకు 18,000 టన్నుల LPG ఉత్పత్తి లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించారు. అదే సముదాయంలోని ఎగుమతుల కోసం ప్రత్యేకంగా పనిచేసే 35.2 మిలియన్ టన్నుల వార్షిక సామర్థ్యం కలిగిన రిఫైనరీకి మాత్రం ఈ ఉత్తర్వుల్లో ప్రత్యేక లక్ష్యాన్ని కేటాయించలేదు.
నయారా ఎనర్జీకి రోజుకు 4,480 టన్నులు
రష్యాకు చెందిన రోస్నెఫ్ట్ మద్దతు ఉన్న నయారా ఎనర్జీకి గుజరాత్లోని వాడినార్ రిఫైనరీ నుంచి రోజుకు 4,480 టన్నుల LPG ఉత్పత్తి చేయాలని లక్ష్యంగా నిర్ణయించారు. ఈ రిఫైనరీ వార్షిక సామర్థ్యం 20 మిలియన్ టన్నులు.
ONGC, GAILకు కూడా లక్ష్యాలు
సహజ వాయువు నుంచి LPG ఉత్పత్తి చేసే అప్స్ట్రీమ్ సంస్థలు ONGC, GAIL తదితర సంస్థలకు కలిపి రోజుకు 6,460 టన్నుల LPG ఉత్పత్తి లక్ష్యం కేటాయించారు. అంతేకాకుండా LPG నిల్వ, రవాణా, తరలింపు కోసం అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలను కంపెనీలు తగిన స్థాయిలో అభివృద్ధి చేసి, ఎప్పటికప్పుడు నిర్వహించాలని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది. ఇందుకోసం రైల్వేలు, రోడ్డు ట్యాంకర్ల వంటి ఇతర రవాణా వ్యవస్థలను కూడా ఉపయోగించుకోవచ్చని తెలిపింది.
ఉత్పత్తిని మరింత పెంచేందుకు కొత్త టెక్నాలజీలు
ప్రస్తుత కనీస ఉత్పత్తి స్థాయికి మించి LPG ఉత్పత్తిని పెంచేందుకు సాంకేతికంగా, ఆర్థికంగా సాధ్యమైన చర్యలు తీసుకోవాలని ప్రభుత్వం సూచించింది. ఇందులో నాఫ్తాను LPGగా మార్చే సాంకేతికత, గ్యాసోలిన్ ఆధారిత ఫ్లూయిడ్ క్యాటలిటిక్ క్రాకింగ్ యూనిట్లను మరింత అధునాతన పెట్రో-ఫ్లూయిడ్ క్యాటలిటిక్ క్రాకింగ్ యూనిట్లుగా మార్చడం వంటి చర్యలు ఉన్నాయి.
భారత్లో రోజుకు 91 వేల టన్నుల LPG వినియోగం
2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారత్ మొత్తం 33.2 మిలియన్ టన్నుల LPG వినియోగించింది. అంటే రోజుకు సగటున సుమారు 91,000 టన్నులు. అయితే దేశీయంగా ఉత్పత్తి అయిన LPG కేవలం 13.1 మిలియన్ టన్నులు మాత్రమే. అంటే రోజుకు సుమారు 35,900 టన్నులు. మిగిలిన 21.3 మిలియన్ టన్నుల LPGను దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వచ్చింది. అంటే దేశ LPG అవసరాల్లో 64 శాతానికి పైగా దిగుమతులపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి ఉంది.
హార్ముజ్ జలసంధి మూసివేతతో పెరిగిన ఆందోళనలు
ఇరాన్ యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత వ్యూహాత్మకంగా కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధి ద్వారా LPG రవాణాపై తీవ్ర ప్రభావం పడింది. భారత్ దిగుమతి చేసుకునే LPGలో దాదాపు 90 శాతం సౌదీ అరేబియా వంటి దేశాల నుంచి ఈ సముద్ర మార్గం ద్వారా వస్తుండటంతో సరఫరా భద్రతపై ఆందోళనలు పెరిగాయి. సరఫరాలో అంతరాయం ఏర్పడటంతో మార్చిలో ప్రభుత్వం రిఫైనరీలను LPG ఉత్పత్తిని గరిష్ఠ స్థాయికి పెంచాలని ఆదేశించింది. పెట్రోకెమికల్స్ ఉత్పత్తికి ఉపయోగించే కొన్ని స్ట్రీమ్లను LPG ఉత్పత్తి వైపు మళ్లించాలని సూచించింది.
అదే సమయంలో పారిశ్రామిక, వాణిజ్య వినియోగదారులకు LPG అమ్మకాలను తాత్కాలికంగా నియంత్రించి, ఆ తర్వాత దశలవారీగా సరఫరాను పెంచింది. గృహ వినియోగదారులకు రీఫిల్ బుకింగ్ వ్యవధిని కూడా సర్దుబాటు చేసింది. సరఫరా అంతగా ప్రభావితం కాని పైప్డ్ నేచురల్ గ్యాస్ (PNG) వినియోగం వైపు కూడా ప్రజలను ప్రోత్సహించింది.
ప్రతి ఆరు నెలలకు ఉత్పత్తి లక్ష్యాల సమీక్ష
LPG ఉత్పత్తి లక్ష్యాలను ప్రభుత్వం ప్రతి ఆరు నెలలకు ఒకసారి సమీక్షించనుంది. కొత్త రిఫైనరీలు, కొత్త చమురు-గ్యాస్ క్షేత్రాలు, సాంకేతిక అభివృద్ధుల ద్వారా ఏర్పడే అదనపు ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని కూడా భవిష్యత్ లక్ష్యాల్లో పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. మధ్యప్రాచ్య సంక్షోభ సమయంలో తీసుకున్న తాత్కాలిక చర్యలను ఇప్పుడు శాశ్వత LPG సరఫరా భద్రతా వ్యవస్థగా మార్చేందుకు కేంద్రం ప్రయత్నిస్తోంది. భవిష్యత్తులో విదేశీ LPG దిగుమతులకు అంతరాయం ఏర్పడినా దేశీయ వినియోగదారులకు గ్యాస్ కొరత, రేషన్ విధానం లేదా రీఫిల్ పరిమితులు రాకుండా చూడటమే ఈ చర్యల ప్రధాన లక్ష్యంగా కనిపిస్తోంది.