‘We, the People’.. రాజ్యాంగం ఈ పదాలతోనే ఎందుకు మొదలైంది?

మనలో చాలామంది స్కూల్‌లో రాజ్యాంగ పీఠికను చదివే ఉంటాం. పరీక్షల కోసం కంఠస్థం కూడా చేసి ఉంటాం. కానీ.. అందులోని మొదటి నాలుగు పదాల గురించి ఎప్పుడైనా ఆలోచించారా? “We, the People of India…” అంటే.. “భారతదేశ ప్రజలమైన మేము…” అని రాజ్యాంగం మొదలవుతుంది. అసలు ఈ నాలుగు పదాలనే ఎందుకు ఎంచుకున్నారు? ప్రభుత్వం గురించి కాకుండా ప్రజల గురించి చెప్పుకుంటూ రాజ్యాంగం ఎందుకు ప్రారంభమైంది? దీని వెనుక చాలా ఆసక్తికరమైన కథ ఉంది.

ఒక్కసారి సింపుల్‌గా అర్థం చేసుకుందాం. దేశంలో ప్రభుత్వం ఉంది, పార్లమెంట్ ఉంది, కోర్టులు ఉన్నాయి, అధికారులు ఉన్నారు. వీరందరికీ అధికారాలు ఎక్కడి నుంచి వచ్చాయి? ప్రజల నుంచే. అదే విషయాన్ని రాజ్యాంగం మొదటి మాటల్లోనే చెబుతుంది. అంటే ప్రభుత్వం ప్రజలకు అధికారం ఇచ్చేది కాదు.. ప్రజలే ప్రభుత్వానికి అధికారం అప్పగిస్తారు. అందుకే “We, the People” అనేది కేవలం రాజ్యాంగాన్ని ప్రారంభించే వాక్యం కాదు. భారత ప్రజాస్వామ్యంలో అసలు అధికారం ప్రజలదే అనే భావనకు అది ప్రతీక.

కానీ ఇక్కడే ఒక ఆసక్తికరమైన ట్విస్ట్ ఉంది. 1949లో రాజ్యాంగం ఆమోదించినప్పుడు భారతదేశంలోని ప్రతి ఒక్కరికీ ఓటు హక్కు ఉందా? లేదు. మనం ఈరోజు చూసే ఎన్నికల వ్యవస్థ అప్పట్లో లేదు. రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించిన రాజ్యాంగ పరిషత్ సభ్యులను దేశంలోని ప్రతి వయోజనుడు నేరుగా ఎన్నుకోలేదు. వారిని ప్రధానంగా అప్పటి ప్రావిన్షియల్ శాసనసభల సభ్యులు పరోక్షంగా ఎన్నుకున్నారు. ఆ శాసనసభల ఎన్నికల్లో కూడా బ్రిటిష్ కాలం నాటి పరిమిత ఓటుహక్కు వ్యవస్థ అమల్లో ఉండేది.

అంటే ఆ సమయంలో దేశంలోని పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలకు ఓటు వేసే అవకాశం లేదు. ఆస్తి, పన్నులు, విద్య వంటి అర్హతలకు సంబంధించిన నిబంధనల కారణంగా మహిళలు, పేదలు, రోజువారీ కూలీలు, అణగారిన వర్గాలకు రాజకీయ ప్రక్రియలో పూర్తి స్థాయి భాగస్వామ్యం ఉండేది కాదు. ఈ నేపథ్యంలో 1949లో రాజ్యాంగం “We, the People” అని చెప్పడం ఒక ఆసక్తికరమైన వైరుధ్యాన్ని సృష్టిస్తుంది. రాజ్యాంగాన్ని రాసిన సభ నేటి అర్థంలో సార్వత్రిక ఓటుతో నేరుగా ఏర్పడలేదు. అయినప్పటికీ.. అది ప్రతి పౌరుడిని కలుపుకునే ప్రజాస్వామ్య దేశానికి పునాది వేసింది.

అందుకే “We, the People”ను కేవలం అప్పటి వాస్తవ పరిస్థితిని వివరించే వాక్యంగా కాకుండా.. భవిష్యత్తు భారతదేశానికి ఇచ్చిన ఒక వాగ్దానంగా కూడా చూడొచ్చు. ఆ వాగ్దానం తర్వాతి దశలో ఆచరణలోకి వచ్చింది. 1951–52లో స్వతంత్ర భారతదేశం తొలి సాధారణ ఎన్నికలను నిర్వహించింది. సార్వత్రిక వయోజన ఓటుహక్కు అమల్లోకి వచ్చింది. ఆస్తి ఉందా? ఎంత చదువుకున్నారు? పురుషులా? మహిళలా? అనే తేడాలు లేకుండా అర్హత ఉన్న వయోజన పౌరులు ఓటు వేసే హక్కును పొందారు.

అంటే 1949లో రాజ్యాంగం రాసినప్పుడు పూర్తిగా అందుబాటులో లేని ప్రజాస్వామ్య భాగస్వామ్యం.. కొద్దికాలానికే కోట్లాది మంది భారతీయుల హక్కుగా మారింది. “మేము, భారత ప్రజలం” అనే మాట అప్పుడు ఒక లక్ష్యాన్ని ప్రకటిస్తే.. ఎన్నికలతో ఆ లక్ష్యం ఆచరణలోకి రావడం ప్రారంభమైంది. ప్రతి ఎన్నికతో ఆ వాక్యానికి మరింత అర్థం వచ్చింది.

ఇక రాజ్యాంగ పీఠికలోని మిగతా పదాలు కూడా అంతే ముఖ్యమైనవి. న్యాయం, స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వం అనే నాలుగు విలువలు భారతదేశం ఎలాంటి దేశంగా ఉండాలని రాజ్యాంగ నిర్మాతలు భావించారో చెబుతాయి. సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ న్యాయం ఉండాలి. ప్రతి వ్యక్తికి ఆలోచన, భావ ప్రకటన, విశ్వాసం, మతం, ఆరాధన వంటి విషయాల్లో స్వేచ్ఛ ఉండాలి. హోదా, అవకాశాల్లో సమానత్వం ఉండాలి. ప్రతి వ్యక్తి గౌరవాన్ని కాపాడుతూ దేశ ఐక్యతను బలోపేతం చేయాలి. ఈ ఆలోచనలకు ముఖ్యమైన రాజకీయ పునాది జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ 1946 డిసెంబరులో రాజ్యాంగ పరిషత్‌లో ప్రవేశపెట్టిన లక్ష్యాల తీర్మానంలో కనిపిస్తుంది.

అయితే మనం ఈరోజు చదివే పీఠిక 1949లో ఉన్నదానితో అచ్చం ఒకటే కాదు. 1976లో 42వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా “సోషలిస్ట్”, “సెక్యులర్” అనే రెండు పదాలను చేర్చారు. అలాగే “దేశ ఐక్యత” అనే పదబంధాన్ని “దేశ ఐక్యత, సమగ్రత”గా మార్చారు.. ఈ మార్పులు అత్యవసర పరిస్థితి కాలంలో జరిగాయి. అందుకే ఈ పదాల చేర్పు వెనుక ఉన్న చారిత్రక, రాజకీయ నేపథ్యంపై ఇప్పటికీ చర్చ కొనసాగుతోంది. కొందరు ఈ పదాలు రాజ్యాంగంలో అప్పటికే ఉన్న విలువలను మరింత స్పష్టంగా వ్యక్తం చేశాయని చెబుతారు. మరికొందరు అవి చేర్చబడిన సందర్భాన్ని ప్రశ్నిస్తారు.

అయితే ఈ చర్చలన్నింటినీ పక్కన పెడితే.. “We, the People” అనే భావన మాత్రం చాలా సింపుల్‌గా అర్థం చేసుకోవచ్చు. ప్రభుత్వం ప్రజల కోసం ఉంది. ప్రభుత్వానికి ఉన్న అధికారం రాజ్యాంగం ద్వారా నిర్వచించబడింది. ఆ రాజ్యాంగానికి మూలాధారం ప్రజలే. అందుకే ప్రజలు ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించగలరు. తమ హక్కుల కోసం న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించగలరు. ఎన్నికల్లో తమ ప్రతినిధులను మార్చగలరు. చట్టం అందరికీ సమానంగా వర్తించాలని కోరగలరు.

Gen Zకి ఈ విషయం ఎందుకు ముఖ్యమంటే.. రాజ్యాంగం అంటే కేవలం స్కూల్‌లో చదివే పాఠం కాదు. మన రోజువారీ జీవితంతో దానికి సంబంధం ఉంది. సోషల్ మీడియాలో మనం ఏదైనా పోస్ట్ చేయడం నుంచి.. ఒక ప్రభుత్వ నిర్ణయంపై ప్రశ్నించడం వరకు, విద్య, ఉద్యోగం, సమానత్వం, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, మత స్వేచ్ఛ వంటి అనేక అంశాల్లో రాజ్యాంగ విలువలు మన జీవితాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. అందుకే ఎవరో ఒకరు సోషల్ మీడియాలో “రాజ్యాంగం ప్రకారం నీకు ఈ హక్కు ఉంది” అని చెప్పినప్పుడు.. వెంటనే నమ్మేయడం కాదు. “నిజంగా ఉందా? ఏ నిబంధనలో ఉంది? దాని పరిధి ఎంత?” అని ప్రశ్నించడం కూడా రాజ్యాంగాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో భాగమే.

అదే విధంగా ప్రభుత్వం తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని ఎవరైనా రాజ్యాంగ విరుద్ధమని చెబితే.. అది నిజమా కాదా అని తెలుసుకోవడానికి ఆధారాలను పరిశీలించడం కూడా ముఖ్యం. ఎందుకంటే ప్రజాస్వామ్యం అంటే కేవలం ఓటు వేయడం మాత్రమే కాదు. తెలుసుకోవడం, ప్రశ్నించడం, చర్చించడం, బాధ్యతను అడగడం కూడా ప్రజాస్వామ్యంలో భాగమే.

అందుకే తదుపరి సారి “We, the People of India…” అనే మాటలు విన్నప్పుడు.. దాన్ని ఒక పాత పుస్తకంలోని లైన్‌లా కాకుండా ఒక ప్రశ్నలా వినండి. ఆ “We”లో నేను ఉన్నానా? నా హక్కులు నిజంగా నాకు అందుతున్నాయా? నా లాంటి ప్రతి ఒక్కరికీ సమానమైన అవకాశం ఉందా? అని ఆలోచించండి.

ఎందుకంటే 1949లో రాజ్యాంగ పరిషత్ రాసిన “We, the People” అనే వాక్యం అక్కడితో ముగిసిపోలేదు. అది ప్రతి తరానికి అందిన ఒక బాధ్యతగా మారింది. 1951–52లో ఓటు వేసిన పౌరుడి నుంచి.. ఈరోజు సోషల్ మీడియాలో రాజ్యాంగంపై ప్రశ్నలు అడిగే యువత వరకు.. ప్రతి ఒక్కరూ ఆ వాక్యానికి తమ అర్థాన్ని జోడిస్తున్నారు.

చివరికి “We, the People” అంటే కేవలం “మేము ప్రజలం” అనే అర్థం కాదు. “ఈ దేశంలో అధికారానికి మూలం మేమే.. ఈ దేశ భవిష్యత్తులో మా పాత్ర ఉంది.. మా హక్కులు ఉన్నాయి.. మా బాధ్యతలు కూడా ఉన్నాయి” అనే భావన.

అందుకే రాజ్యాంగ పీఠికను మరోసారి చదివినప్పుడు.. మొదటి నాలుగు పదాల దగ్గర కాసేపు ఆగండి. “We, the People…” అవి 1949లో రాసిన నాలుగు పదాలే కావచ్చు. కానీ వాటి అసలు అర్థం.. ప్రతి తరంతో మారుతూ, ప్రతి పౌరుడితో కొనసాగుతూనే ఉంటుంది.