న్యూఢిల్లీ, సెప్టెంబర్ 19: రాష్ట్రపతి భవన్లో రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము పక్కన ఓ యువ ఆర్మీ అధికారి కనిపిస్తే.. అది సాధారణంగా ఒక అధికారిక కార్యక్రమానికి సంబంధించిన దృశ్యంలా అనిపించొచ్చు. కానీ ఆ ఫొటో వెనుక ఐదేళ్ల సైనిక ప్రస్థానం, కఠినమైన శిక్షణ, పోటీ పరీక్ష, క్రమశిక్షణ, అప్రమత్తతతో కూడిన బాధ్యతలు ఉన్నాయి. మేజర్ నవ్య శేఖావత్ భారత సైన్యంలో రాష్ట్రపతికి Aide-de-Camp (ADC)గా నియమితులైన తొలి మహిళా ఆర్మీ అధికారిగా ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందారు. రాష్ట్రపతి ADCగా బాధ్యతలు చేపట్టిన రెండో మహిళగా కూడా ఆమె నిలిచారు. అంతకుముందు 2025లో భారత నౌకాదళానికి చెందిన లెఫ్టినెంట్ కమాండర్ యశస్వి సోలంకి ఈ పదవిని చేపట్టిన తొలి మహిళగా నిలిచారు.
CDS పరీక్ష నుంచి రాష్ట్రపతి భవన్ వరకు.. మేజర్ నవ్య శేఖావత్ ప్రయాణం
మేజర్ నవ్య శేఖావత్ ప్రయాణం రాష్ట్రపతి భవన్ నుంచి ప్రారంభం కాలేదు. దేశంలోని అత్యంత పోటీతో కూడిన రక్షణ రంగ ప్రవేశ పరీక్షల్లో ఒకటైన UPSC Combined Defence Services (CDS) Examination-I, 2020 ద్వారా ఆమె సైనిక ప్రస్థానం మొదలైంది. CDS పరీక్షలో ఎంపికైన అనంతరం ఆమె చెన్నైలోని Officers Training Academy (OTA)లో Short Selection Commission Women Non-Technical Courseకు ఎంపికయ్యారు. మహిళల మెరిట్ జాబితాలో ఆమె పేరు చోటు దక్కించుకుంది. OTAలో శిక్షణ అంటే కేవలం శారీరక దృఢత్వం సాధించడం మాత్రమే కాదు. సైనిక నైపుణ్యాలు, నాయకత్వ లక్షణాలు, క్రమశిక్షణ, ఒత్తిడిలో నిర్ణయాలు తీసుకునే సామర్థ్యం వంటి అంశాల్లో అధికారులకు శిక్షణ ఇస్తారు. శిక్షణ పూర్తయిన అనంతరం 2021లో నవ్య శేఖావత్ Army Service Corps (ASC)లో అధికారిగా నియమితులయ్యారు.
ఆర్మీ సర్వీస్ కార్ప్స్ భారత సైన్యంలోని కీలక విభాగాల్లో ఒకటి. సైనిక దళాలకు అవసరమైన సరఫరాలు, రవాణా, లాజిస్టిక్స్ వంటి అనేక సహాయక వ్యవస్థలను నిర్వహించడంలో ASC కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. 2021లో కమిషన్ పొందిన ఆమె సుమారు ఐదేళ్ల సర్వీసులోనే మేజర్ హోదాకు చేరుకుని దేశ అత్యున్నత రాజ్యాంగ పదవిలో ఉన్న రాష్ట్రపతి కార్యాలయంలో కీలక బాధ్యతలు చేపట్టే స్థాయికి చేరుకున్నారు.
రాష్ట్రపతి ADC ఏం చేస్తారు?
Aide-de-Camp (ADC) అనే పదవి వినడానికి కేవలం వేడుకలు, అధికారిక కార్యక్రమాలకు సంబంధించినదిగా అనిపించవచ్చు. కానీ ఈ బాధ్యతల్లో ప్రోటోకాల్, సమన్వయం, అధికారిక కార్యక్రమాల నిర్వహణ, సైనిక సంబంధిత అంశాల్లో సహకారం వంటి అనేక కీలక బాధ్యతలు ఉంటాయి. రాష్ట్రపతి అధికారిక కార్యక్రమాలకు హాజరయ్యే సమయంలో ADCలు ఆమె వెంట ఉంటారు. వివిధ కార్యక్రమాలు సజావుగా, ప్రోటోకాల్కు అనుగుణంగా జరిగేలా సమన్వయం చేయడంలోనూ వారు కీలక పాత్ర పోషిస్తారు. సంప్రదాయంగా రాష్ట్రపతికి ఐదుగురు మిలిటరీ ADCలు సహకరిస్తారు. వీరిలో ముగ్గురు ఆర్మీ నుంచి, ఒకరు నేవీ నుంచి, మరొకరు ఎయిర్ ఫోర్స్ నుంచి ఉంటారు. అందువల్ల రాష్ట్రపతి ADC బాధ్యత అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన, కనిపించే సైనిక నియామకాల్లో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.
మేజర్ నవ్య శేఖావత్ నియామకం కేవలం ఒక వ్యక్తిగత కెరీర్ విజయంగా మాత్రమే కాకుండా, భారత సాయుధ దళాల్లో మహిళల పెరుగుతున్న పాత్రకు మరో ఉదాహరణగా నిలిచింది. 2025లో భారత నౌకాదళానికి చెందిన లెఫ్టినెంట్ కమాండర్ యశస్వి సోలంకి రాష్ట్రపతి ADCగా నియమితులై ఈ పదవిని చేపట్టిన తొలి మహిళగా నిలిచారు. ఇప్పుడు ఆర్మీ నుంచి మేజర్ నవ్య శేఖావత్ ఈ బాధ్యతలు చేపట్టారు. భారత సైన్యంలో మహిళలు Short Selection Commission మార్గంలో ప్రవేశించడం 1990లలో ప్రారంభమైంది. 2020లో సుప్రీంకోర్టు తీర్పు అనంతరం అర్హత కలిగిన మహిళా Short Service Commission అధికారులకు పురుష అధికారులతో సమాన నిబంధనలపై Permanent Commission కోసం పరిగణించే మార్గం మరింత విస్తరించింది. దీంతో మహిళా అధికారులు సైన్యంలో వివిధ కమాండ్, ఆపరేషనల్, ప్రతినిధిత్వ బాధ్యతల్లో కనిపించే అవకాశాలు పెరిగాయి.
రాష్ట్రపతి ADC కావాలంటే ఏం చేయాలి?
రాష్ట్రపతి ADCగా మారేందుకు ప్రత్యేకంగా రాయాల్సిన ప్రత్యేక పరీక్ష ఏదీ లేదు. ముందుగా భారత సాయుధ దళాల్లో కమిషన్డ్ ఆఫీసర్గా చేరాలి. ఆర్మీ మార్గంలో ఆసక్తి ఉన్న అభ్యర్థులకు CDS వంటి అధికారి ప్రవేశ పరీక్ష ఒక మార్గం. ఎంపిక ఎలా ఉంటుందంటే..
- UPSC నిర్వహించే అర్హత కలిగిన CDS పరీక్షకు హాజరు కావాలి.
- ఎంపిక ప్రక్రియలో విజయం సాధించి మెరిట్లో స్థానం పొందాలి.
- సంబంధిత అధికారుల శిక్షణ అకాడమీలో శిక్షణ పూర్తి చేయాలి.
- భారత సైన్యంలో కమిషన్ పొందాలి.
- సర్వీసులో మంచి ప్రొఫెషనల్ రికార్డు సాధించాలి.
- సర్వీస్ అవసరాలు, ఎంపిక ప్రక్రియల ఆధారంగా ప్రతిష్టాత్మక బాధ్యతలకు ఎంపిక కావాలి.
మేజర్ నవ్య శేఖావత్ ప్రయాణం ఒక పరీక్షలో విజయం సాధించడం మాత్రమే కెరీర్కు ముగింపు కాదని, ఆ తర్వాతి శిక్షణ, క్రమశిక్షణ, పనితీరు, బాధ్యతలను సమర్థంగా నిర్వర్తించడం కూడా ఎంత ముఖ్యమో చూపిస్తోంది. రాష్ట్రపతి భవన్లో ఆమెకు లభించిన ఈ బాధ్యత భారత సైన్యంలో మహిళా అధికారుల పెరుగుతున్న ప్రాతినిధ్యానికి మరో ముఖ్యమైన మైలురాయిగా నిలిచింది.