చాలామంది బహుమతులు అనగానే అవి పూర్తిగా పన్ను రహితం అని భావిస్తుంటారు. సీమ అనే వ్యక్తికి తన స్నేహితుడి నుంచి వచ్చిన నగదు, నగలు పన్ను పరిధిలోకి రావడంతో నోటీసు అందుకున్న ఉదంతమే దీనికి నిదర్శనం. భారత ఆదాయపు పన్ను చట్టం ప్రకారం.. ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో వచ్చే బహుమతుల మొత్తం విలువ రూ.50,000 దాటితే, అది ‘ఇతర వనరుల ద్వారా ఆదాయం’గా పరిగణించబడుతుంది. కేవలం పరిమితి దాటిన మొత్తం మాత్రమే కాకుండా, పూర్తి విలువపై పన్ను చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. బహుమతుల పన్ను వర్తించే విధానం, మినహాయింపులు, నిబంధనల పట్ల అవగాహన కలిగి ఉండటం వల్ల పన్ను నోటీసుల బారిన పడకుండా జాగ్రత్త పడవచ్చు.
నగదు, నగలు, షేర్లు లేదా ఆస్తుల రూపంలో వచ్చే బహుమతుల మొత్తం విలువ ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో రూ.50,000 దాటితే, ఆ పూర్తి మొత్తం స్వీకరించే వ్యక్తి చేతిలో పన్నుకు గురవుతుంది. ఉదాహరణకు.. బహుమతుల విలువ రూ.80,000 అయితే, పూర్తి రూ.80,000 పై పన్ను పడుతుంది.
వీరికి మినహాయింపులు..
బంధువులు: భార్య/భర్త, తల్లిదండ్రులు, తోబుట్టువులు, అత్తమామల నుంచి వచ్చే బహుమతులకు విలువతో సంబంధం లేకుండా పన్ను మినహాయింపు ఉంటుంది. పెళ్లి సమయంలో ఎవరి నుంచి బహుమతులు వచ్చినా అవి పన్ను రహితం. అయితే, ఒకే వ్యక్తి నుంచి ఒకే రోజులో రూ.2 లక్షల కంటే ఎక్కువ నగదు తీసుకోవడం జరిమానాకు దారితీయవచ్చు.
ఆఫీసు నుంచి వచ్చే రూ.5,000 లోపు వస్తురూప బహుమతులకు పన్ను లేదు. అంతకు మించితే అది జీతంగా పరిగణించబడుతుంది. నగదు రూపంలో ఇచ్చే బహుమతులు పూర్తిగా పన్ను పరిధిలోకి వస్తాయి. మార్కెట్ విలువ కంటే తక్కువ ధరకు ఆస్తిని కొనుగోలు చేసినా లేదా ఉచితంగా పొందినా, ఆ వ్యత్యాసం రూ.50,000 దాటితే పన్ను చెల్లించాలి. ఇలా అధిక విలువ గల బహుమతులకు ‘గిఫ్ట్ డీడ్’ కలిగి ఉండటం, రికార్డులను భద్రపరచడం వల్ల భవిష్యత్తులో పన్ను సమస్యలు రాకుండా చూసుకోవచ్చు.