రేబీస్ ఒక వైరల్ వ్యాధి. సోకిన జంతువు లాలాజలం కాటు, గోకడం లేదా తెరిచి ఉన్న గాయం, కళ్లూ, నోటి వంటి భాగాలతో సంబంధంలోకి వచ్చినప్పుడు వైరస్ శరీరంలోకి ప్రవేశించే అవకాశం ఉంటుంది. లక్షణాలు ప్రారంభమైన తర్వాత వ్యాధి అత్యంత ప్రమాదకరంగా మారుతుంది. అందుకే జంతువు చిన్నగా గీసినా, గోకినా లేదా కరిచినా నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వెంటనే వైద్య సలహా తీసుకోవాలి.
1. పిల్లులు
పిల్లి కాటు లేదా గోకుడిని కూడా తేలికగా తీసుకోకూడదు. అనారోగ్యంతో ఉన్న పిల్లి లాలాజలం ద్వారా రేబీస్ వైరస్ శరీరంలోకి ప్రవేశించే అవకాశం ఉంటుంది.
కాటు చిన్నగా ఉండటం లేదా గాయం ఎక్కువగా కనిపించకపోవడం వల్ల చికిత్సను ఆలస్యం చేయడం సరికాదు.
2. కోతులు
భారతదేశంలో కోతి కాట్లు కూడా ఎదురవుతుంటాయి. కుక్కల తర్వాత మనుషులను కాటు వేసే జంతువుల్లో కోతులు ముఖ్యమైనవిగా పేర్కొంటారు.
కోతి కాటు వల్ల రేబీస్తో పాటు ఇతర ఇన్ఫెక్షన్లు వచ్చే అవకాశం కూడా ఉండటంతో గాయాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించడం అవసరం.
3. గబ్బిలాలు
గబ్బిలాల విషయంలో మరింత జాగ్రత్త అవసరం. గబ్బిలం కాటు వల్ల ఏర్పడే గాయం చాలా చిన్నగా ఉండొచ్చు. అందువల్ల కాటు వేసిన విషయం కూడా వెంటనే గుర్తించలేకపోవచ్చు.
గబ్బిలంతో ప్రత్యక్ష సంబంధం ఏర్పడి, కాటు లేదా గోకుడు జరిగిన అనుమానం ఉన్నా వైద్య సలహా తీసుకోవడం ముఖ్యం.
4. నక్కలు
రేబీస్ సోకిన నక్కలు కూడా వైరస్ను వ్యాపింపజేసే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా అడవి జంతువులతో అనుకోకుండా ప్రత్యక్ష సంబంధం ఏర్పడినప్పుడు కాటు లేదా గోకుడిని సాధారణ గాయంగా భావించకూడదు.
5. తోడేళ్లు
తోడేళ్ల వంటి అడవి జంతువులు కూడా రేబీస్ను వ్యాపింపజేయగలవు. జంతువు కరిచినప్పుడు మాత్రమే కాకుండా, గోకడం లేదా లాలాజలం తెరిచి ఉన్న గాయం, కళ్లూ లేదా నోటితో తాకిన సందర్భాల్లో కూడా వైద్యపరమైన అంచనా అవసరం కావచ్చు.
6. ముంగిసలు
అనారోగ్యంతో ఉన్న ముంగిసలు కూడా రేబీస్ వైరస్ను మనుషులకు వ్యాపింపజేసే జంతువులలో ఉంటాయి. అడవి జంతువు కాటు లేదా గోకుడిని చిన్న గాయంగా భావించి ఇంట్లోనే వదిలేయడం ప్రమాదకరం కావచ్చు.
7. ఇతర అడవి జంతువులు
రేబీస్ కేవలం కుక్కలు, పిల్లులు వంటి పెంపుడు జంతువులకే పరిమితం కాదు. అనేక అడవి జంతువులు కూడా వైరస్ను మోసుకెళ్లే అవకాశం ఉంటుంది.
కాటు, గోకుడు జరిగినప్పుడు మాత్రమే కాకుండా, అనుమానాస్పద జంతువు లాలాజలం తెరిచి ఉన్న గాయం, కళ్లూ లేదా నోటిలోకి వెళ్లినట్లయితే కూడా వెంటనే వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.
8. జంతువు కరిచిన వెంటనే ఏం చేయాలి?
జంతువు కరిచిన వెంటనే మొదటి చర్యగా గాయాన్ని శుభ్రంగా కడగాలి.
సబ్బు మరియు పారే నీటితో కనీసం 15 నిమిషాలు గాయాన్ని కడగాలి.
గాయాన్ని శుభ్రం చేసిన తర్వాత వీలైనంత త్వరగా డాక్టర్ను సంప్రదించాలి.
అవసరమైతే రేబీస్ టీకా, ఇతర పోస్ట్-ఎక్స్పోజర్ చికిత్స తీసుకోవాలి.
జంతువు ఆరోగ్యంగా కనిపిస్తోందని భావించి వైద్య చికిత్సను ఆలస్యం చేయకూడదు.
లక్షణాలు వచ్చే వరకు వేచి ఉండకూడదు.
9. లక్షణాలు కనిపించే వరకు ఎందుకు వేచి ఉండకూడదు?
రేబీస్లో ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే వైరస్ సోకిన వెంటనే లక్షణాలు కనిపించకపోవచ్చు. కొంతకాలం తర్వాత లక్షణాలు ప్రారంభమయ్యే అవకాశం ఉంది. ఒకసారి క్లినికల్ లక్షణాలు ప్రారంభమైన తర్వాత వ్యాధి అత్యంత ప్రమాదకరంగా మారుతుంది.
అందుకే కాటు లేదా అనుమానాస్పద ఎక్స్పోజర్ జరిగిన వెంటనే సరైన వైద్య అంచనా, అవసరమైన చికిత్స తీసుకోవడం అత్యంత ముఖ్యం.
గమనిక:
రేబీస్ ప్రాణాంతక వ్యాధి కావచ్చు. అయితే కాటు లేదా ఇతర ప్రమాదకరమైన ఎక్స్పోజర్ జరిగిన వెంటనే గాయాన్ని సబ్బు, పారే నీటితో కనీసం 15 నిమిషాలు కడిగి, ఆలస్యం చేయకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించడం చాలా ముఖ్యం. ఏ జంతువు కాటు లేదా గోకుడు జరిగినా రేబీస్ పోస్ట్-ఎక్స్పోజర్ చికిత్స అవసరమా అనే విషయాన్ని వైద్యుడు నిర్ణయించాలి. ఈ సమాచారం సాధారణ అవగాహన కోసం మాత్రమే; వైద్యుల సలహాకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు.