ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 21న ప్రపంచ అల్జీమర్స్ డే సందర్భంగా అల్జీమర్స్ వ్యాధి, డిమెన్షియా, ముందస్తు గుర్తింపు, సంరక్షణతో పాటు ప్రమాదాన్ని తగ్గించే మార్గాలపై అవగాహన కల్పిస్తారు. భారతదేశంలో కూడా డిమెన్షియా ఒక ముఖ్యమైన ప్రజారోగ్య సమస్యగా ఉందని ఈ కథనంలో పేర్కొన్నారు. అయితే ఏ ఒక్క అలవాటు అల్జీమర్స్ లేదా డిమెన్షియాను పూర్తిగా నివారిస్తుందని చెప్పలేం. బదులుగా, సంవత్సరాల పాటు పాటించే ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి మెదడు ఆరోగ్యానికి తోడ్పడే అవకాశం ఉందని నిపుణుల సూచన.
1. వ్యాయామం.. మెదడుకూ ఎక్సర్సైజే
శారీరక వ్యాయామం కేవలం కండరాలు, గుండె ఆరోగ్యానికే కాకుండా మెదడు ఆరోగ్యానికి కూడా ఉపయోగపడుతుందని ఈ కథనంలో పేర్కొన్నారు. క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం వల్ల హృదయ సంబంధిత ఫిట్నెస్, రక్తప్రసరణ మెరుగుపడటంతో పాటు శరీరంలోని వాపు వంటి ప్రక్రియలపై కూడా ప్రభావం ఉండవచ్చని చెబుతున్నారు.
డిమెన్షియా ప్రమాదాన్ని ప్రభావితం చేయగల మార్పుచేయగల అంశాల్లో శారీరక చురుకుదనం లేకపోవడం కూడా ఒకటిగా గుర్తించబడిందని కథనంలో పేర్కొన్నారు.
వారానికి సుమారు 150 నిమిషాల మితమైన తీవ్రత కలిగిన శారీరక కార్యకలాపాలు, అలాగే స్ట్రెంగ్త్ ట్రైనింగ్ చేయాలని సూచించారు. వేగంగా నడవడం, సైక్లింగ్, ఈత వంటి కార్యకలాపాలు కూడా ఇందులో భాగం కావచ్చు.
2. నిద్ర.. మెదడుకు రీసెట్ సమయం
నిద్ర సమయంలో శరీరం విశ్రాంతి తీసుకోవడమే కాకుండా మెదడులో కొన్ని ముఖ్యమైన ప్రక్రియలు జరుగుతాయని ఈ కథనంలో పేర్కొన్నారు. రోజంతా పేరుకుపోయే కొన్ని మెటబాలిక్ వ్యర్థాలను తొలగించే ప్రక్రియలకు నిద్ర సహాయపడుతుందని చెబుతున్నారు.
ముఖ్యంగా అల్జీమర్స్ వ్యాధితో సంబంధం ఉన్న అమైలాయిడ్-బీటా అనే ప్రోటీన్కు సంబంధించిన ప్రక్రియలు కూడా నిద్ర సమయంలో జరుగుతాయని కథనంలో పేర్కొన్నారు.
సాధారణంగా రోజుకు 7–8 గంటల నాణ్యమైన నిద్ర మెదడు ఆరోగ్యానికి ముఖ్యమైనదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
అదే సమయంలో తరచుగా బిగ్గరగా గురక పెట్టడం, నిద్రలో ఊపిరి ఆడక ఉలిక్కిపడి మేల్కొనడం లేదా పగటిపూట విపరీతమైన నిద్రమత్తు వంటి లక్షణాలు ఉంటే వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ఇవి అబ్స్ట్రక్టివ్ స్లీప్ అప్నియాకు సంబంధించిన లక్షణాలు కావచ్చని, వైద్యుడితో చర్చించాలని కథనంలో సూచించారు.
3. గుండెను కాపాడితే మెదడుకూ మేలు
మెదడు, గుండె ఆరోగ్యం ఒకదానితో ఒకటి సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. అధిక రక్తపోటు, మధుమేహం, హానికరమైన కొలెస్ట్రాల్ అధికంగా ఉండటం, ఊబకాయం, ధూమపానం వంటి అంశాలు రక్తనాళాలను దెబ్బతీసి డిమెన్షియా ప్రమాదాన్ని పెంచవచ్చని కథనంలో పేర్కొన్నారు.
ముఖ్యంగా మధ్య వయసు నుంచే వీటిపై శ్రద్ధ పెట్టడం ఉపయోగకరంగా ఉండవచ్చని సూచించారు.
రక్తపోటు, రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను నియంత్రించుకోవడం, ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం తీసుకోవడం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం, ధూమపానం మానేయడం వంటి చర్యలు గుండె సంబంధిత ప్రమాదాలను తగ్గించడంలో సహాయపడతాయి. తద్వారా దీర్ఘకాలిక మెదడు ఆరోగ్యానికి కూడా తోడ్పడవచ్చు.
4. మెదడును, సామాజిక జీవితాన్ని చురుకుగా ఉంచండి
ఉద్యోగం నుంచి రిటైర్ అయిన తర్వాత కూడా మానసికంగా చురుకుగా ఉండటం ముఖ్యం. పుస్తకాలు చదవడం, కొత్త విషయాలు నేర్చుకోవడం, పజిల్స్ పరిష్కరించడం, సంగీత వాయిద్యం నేర్చుకోవడం, ఇతరులతో మాట్లాడటం, సామాజిక సంబంధాలను కొనసాగించడం వంటి కార్యకలాపాలు మెదడుకు మానసిక ఉద్దీపనను అందించవచ్చు.
ఇలాంటి కార్యకలాపాలు కాగ్నిటివ్ రిజర్వ్ను పెంచడానికి సహాయపడవచ్చని కథనంలో పేర్కొన్నారు. వయసుతో వచ్చే మార్పులు లేదా కొన్ని వ్యాధులు ఉన్నప్పటికీ మెదడు పనితీరును కొంతవరకు కొనసాగించడానికి ఇది తోడ్పడవచ్చని పరిశోధనల్లో భావిస్తున్నారు.
అలాగే రోజులో ఎక్కువసేపు కూర్చునే అలవాటును తగ్గించి మధ్యమధ్యలో కదులుతూ ఉండాలని సూచించారు.
5. ఒక్క అలవాటుతో డిమెన్షియా రిస్క్ తగ్గదు
వ్యాయామం చేయడం, బాగా నిద్రపోవడం లేదా పజిల్స్ ఆడటం ఒక్కటే అల్జీమర్స్ లేదా డిమెన్షియాను నివారిస్తుందని చెప్పలేం. వయసు, జన్యుపరమైన అంశాలు, ఆరోగ్య పరిస్థితులు, జీవనశైలి తదితర అనేక అంశాలు మెదడు ఆరోగ్యాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు.
అయితే మన నియంత్రణలో ఉన్న అంశాలపై శ్రద్ధ పెట్టడం ద్వారా దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్యానికి తోడ్పడే అవకాశాలు ఉంటాయి. అందుకే రోజువారీ జీవితంలో చిన్నచిన్న ఆరోగ్యకరమైన మార్పులను క్రమంగా పాటించడం ముఖ్యమని ఈ కథనం సూచిస్తోంది.
గమనిక:
డిమెన్షియా లేదా అల్జీమర్స్ వ్యాధిని ఏ ఒక్క జీవనశైలి అలవాటు ఖచ్చితంగా నివారించదు. ఈ కథనంలోని సూచనలు మెదడు ఆరోగ్యానికి తోడ్పడే జీవనశైలి అంశాలుగా మాత్రమే చూడాలి. అధిక రక్తపోటు, మధుమేహం, నిద్రలో శ్వాస ఆగడం, నిరంతర జ్ఞాపకశక్తి సమస్యలు లేదా ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు ఉంటే వైద్య నిపుణుడిని సంప్రదించడం మంచిది. వ్యక్తిగత ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి వ్యాయామం, ఆహారం, నిద్రకు సంబంధించిన సూచనలు మారవచ్చు.