ముఖ్యంగా గుండె కండరాలు, మెదడులోని కొన్ని నాడీకణాలు, వెన్నుపాము నాడీ కణజాలం, కీళ్లలోని మృదులాస్థి వంటి వాటికి దెబ్బతిన్న తర్వాత సహజంగా పూర్తిగా పునరుత్పత్తి కావడం కష్టం. అయితే “దెబ్బతింటే ఇక ఎప్పటికీ నయం కావు” అని చెప్పడం సరైంది కాదు. నష్టం తీవ్రత, కారణం, చికిత్స ప్రారంభమైన సమయం వంటి అంశాలను బట్టి కోలుకునే అవకాశం మారుతుంది. కొన్ని సందర్భాల్లో పునరావాస చికిత్సల ద్వారా పనితీరులో మెరుగుదల సాధ్యమవుతుంది.
1. గుండె కండరాలు
గుండె శరీరమంతా రక్తాన్ని పంప్ చేసే అత్యంత ముఖ్యమైన అవయవం. గుండె కండరాల్లోని కార్డియోమయోసైట్స్ అనే కణాలు దెబ్బతిన్నప్పుడు వాటి స్థానంలో కొత్త ఆరోగ్యకరమైన కణాలు పెద్ద మొత్తంలో ఏర్పడే సామర్థ్యం చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.
ఉదాహరణకు గుండెపోటు సమయంలో గుండె కండరానికి రక్తప్రసరణ తగ్గిపోవడంతో కొన్ని కండర కణాలు దెబ్బతిని చనిపోవచ్చు. వాటి స్థానంలో మచ్చ కణజాలం ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది. దీనివల్ల గుండె పనితీరు కొంత మేర ప్రభావితమవుతుంది. అయితే సరైన చికిత్స, వైద్యులు సూచించిన మందులు, జీవనశైలిలో మార్పులు, కార్డియాక్ రిహాబిలిటేషన్ వంటి చర్యలతో మిగిలిన గుండె పనితీరును కాపాడుకోవచ్చు.
2. మెదడులోని నాడీకణాలు
మెదడులోని న్యూరాన్లు చాలా ప్రత్యేకమైన కణాలు. మెదడులోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో పరిమిత స్థాయిలో కొత్త నాడీకణాలు ఏర్పడటానికి ఆధారాలు ఉన్నప్పటికీ, దెబ్బతిన్న న్యూరాన్లు పెద్ద సంఖ్యలో తిరిగి ఏర్పడే సామర్థ్యం చాలా పరిమితంగా ఉంటుంది.
తీవ్రమైన మెదడు గాయం లేదా స్ట్రోక్ కారణంగా నాడీకణాలు దెబ్బతిన్నప్పుడు వాటిని పూర్తిగా పూర్వస్థితికి తీసుకురావడం కష్టమవుతుంది. అయితే మెదడుకు మరో ప్రత్యేక సామర్థ్యం ఉంది. దానిని న్యూరోప్లాస్టిసిటీ అంటారు. అంటే మెదడులోని ఇతర భాగాలు కొన్ని పనులను నేర్చుకుని భర్తీ చేయగల సామర్థ్యం. ఫిజియోథెరపీ, స్పీచ్ థెరపీ, ఇతర పునరావాస చికిత్సలు కొన్ని సందర్భాల్లో సహాయపడవచ్చు.
3. వెన్నుపాము నాడీ కణజాలం
వెన్నుపాములోని నాడీ కణజాలానికి కూడా పునరుత్పత్తి సామర్థ్యం చాలా పరిమితంగా ఉంటుంది. తీవ్రమైన వెన్నుపాము గాయం సంభవించినప్పుడు నరాల మధ్య ఉండే సంబంధాలు దెబ్బతినవచ్చు.
దీని ప్రభావంగా చేతులు, కాళ్ల కదలికలో సమస్యలు లేదా శరీరంలోని కొన్ని భాగాల్లో అనుభూతి తగ్గడం వంటి సమస్యలు రావచ్చు. అయితే గాయం ఎంత తీవ్రంగా ఉంది అనే దానిపై ఫలితం ఆధారపడి ఉంటుంది. పునరావాస చికిత్స ద్వారా కొంతమేర మెరుగుదల సాధ్యమయ్యే సందర్భాలు కూడా ఉన్నాయి.
4. కీళ్లలోని మృదులాస్థి
మృదులాస్థి లేదా కార్టిలేజ్ మోకాళ్లు, మోచేతులు వంటి కీళ్లలో ఎముకల మధ్య రాపిడిని తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది. అయితే ఈ కణజాలానికి రక్తసరఫరా తక్కువగా ఉండటం వల్ల దెబ్బతిన్న తర్వాత సహజంగా పూర్తిగా నయం కావడం కష్టంగా ఉంటుంది.
ముఖ్యంగా వయసు పెరిగే కొద్దీ కార్టిలేజ్ నష్టం ఎక్కువైతే కీళ్ల నొప్పులు, కదలికలో ఇబ్బందులు వంటి సమస్యలు రావచ్చు. అందుకే కీళ్లకు పదేపదే నొప్పి లేదా కదలికలో సమస్యలు ఉంటే నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వైద్యులను సంప్రదించడం ముఖ్యం.
5. కంటి దృక్ నాడి
కంటి నుంచి మెదడుకు దృశ్య సమాచారాన్ని తీసుకెళ్లే దృక్ నాడి వంటి కొన్ని నాడీ కణజాలాలకు కూడా దెబ్బతిన్న తర్వాత పునరుత్పత్తి సామర్థ్యం చాలా పరిమితంగా ఉంటుంది.
అందుకే కంటికి లేదా దృక్ నాడికి సంబంధించిన తీవ్రమైన సమస్యలను నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వైద్య పరీక్షలు చేయించుకోవడం ముఖ్యం. సమస్యకు కారణం, నష్టం తీవ్రత వంటి అంశాల ఆధారంగా చికిత్సా విధానం మారవచ్చు.
6. శరీరం మొత్తం ఒకే విధంగా నయం కాదు
చర్మం, కాలేయం వంటి కొన్ని కణజాలాలకు ఇతర భాగాలతో పోలిస్తే పునరుత్పత్తి సామర్థ్యం ఎక్కువగా ఉంటుంది. కానీ గుండె కండరాలు, మెదడులోని కొన్ని న్యూరాన్లు, వెన్నుపాము నాడీ కణజాలం, కార్టిలేజ్ వంటి భాగాలకు ఈ సామర్థ్యం పరిమితంగా ఉంటుంది.
అయితే “ఈ అవయవాలు దెబ్బతింటే ఇక ఎప్పటికీ నయం కావు” అని సాధారణంగా చెప్పడం సరైంది కాదు. గాయం లేదా వ్యాధి కారణంగా ఎంత నష్టం జరిగింది, చికిత్స ఎంత త్వరగా ప్రారంభమైంది, వ్యక్తి ఆరోగ్య పరిస్థితి ఎలా ఉంది వంటి అంశాలపై కోలుకునే అవకాశం ఆధారపడి ఉంటుంది.
గమనిక: ఇది సాధారణ ఆరోగ్య అవగాహన కోసం ఇచ్చిన సమాచారం మాత్రమే. శరీరంలోని ఏదైనా భాగానికి తీవ్రమైన గాయం, స్ట్రోక్, గుండెపోటు, వెన్నుపాము గాయం లేదా చూపుకు సంబంధించిన అకస్మాత్తు సమస్యలు ఏర్పడితే స్వయంగా నిర్ణయాలు తీసుకోకుండా వెంటనే వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.