యూనియన్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (UPSC) నిర్వహించే సివిల్ సర్వీసెస్ పర్సనాలిటీ టెస్ట్లో అభ్యర్థులను కేవలం పుస్తకాల్లోని విషయాలపైనే ప్రశ్నించరు. అభ్యర్థి ఆలోచనా విధానం, తార్కికత, నిర్ణయం తీసుకునే సామర్థ్యం, ఆత్మవిశ్వాసం, ఒత్తిడిలో స్పందించే తీరు, తన అభిప్రాయాన్ని స్పష్టంగా వ్యక్తీకరించే సామర్థ్యం వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలిస్తారు. అందుకే ఇంటర్వ్యూలో కొన్నిసార్లు ఊహించని, సాధారణంగా కనిపించే ప్రశ్నలు ఎదురవుతుంటాయి. తాజాగా అటువంటి ఓ ట్రిక్కీ ప్రశ్న ఓ మాక్ ఇంటర్వ్యూలో శుభాంక్ అనే అభ్యర్థికి ఎదురైంది.
‘0 నుంచి 9లో ఏ అంకెగా మారాలనుకుంటారు?’
ఇంటర్వ్యూలో చివరి ప్రశ్నగా శుభాంక్ను ఇంటర్వ్యూయర్ ఒక ఆసక్తికరమైన ప్రశ్న అడిగారు. ‘మీ పేరు శుభాంక్. శుభాంక్ అంటే శుభ అంకం. మీరు 0 నుంచి 9 వరకు ఉన్న అంకెల్లో ఏదైనా ఒక అంకెగా మారాల్సి వస్తే, ఏ అంకెగా మారాలనుకుంటారు?’ అని ప్రశ్నించారు. మొదట శుభాంక్ తనకు వ్యక్తిగతంగా ఏ అంకెపైనా ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత లేదని చెప్పారు. అయితే ఇంటర్వ్యూయర్ అక్కడితో ఆగలేదు. శుభాంక్ IIIT గ్రాడ్యుయేట్ అని ప్రస్తావిస్తూ, సంఖ్యా వ్యవస్థలు, నంబర్ల గురించి ఆలోచించే అవకాశం ఉందని చెప్పారు. ఒక అంకెను తప్పనిసరిగా ఎంచుకోవాలని సూచించారు. ‘మీకు ప్రాధాన్యత లేకపోతే సున్నాను ఎంచుకోవచ్చు. కానీ మీరు ఒకటి ఎంచుకోవాలి’ అని ఇంటర్వ్యూయర్ అన్నారు.
ముందుగా శుభాంక్కు వ్యక్తిగతంగా ఏదైనా ప్రాధాన్యత ఉందా అని ఇంటర్వ్యూయర్ అడిగారు. తనకు ప్రత్యేకంగా ఎలాంటి ప్రాధాన్యతలు లేవని శుభాంక్ సమాధానం ఇచ్చారు. అయితే, ఆయన IIIT గ్రాడ్యుయేట్ కావడంతో సంఖ్యా వ్యవస్థలపై అవగాహన ఉంటుందని ప్రస్తావిస్తూ.. ఒక అంకెను తప్పకుండా ఎంచుకోవాలని ఇంటర్వ్యూయర్ సూచించారు. ‘మీకు ఎలాంటి ప్రాధాన్యత లేకపోతే సున్నాను ఎంచుకోవచ్చు. కానీ మీరు ఒకటి ఎంచుకోవాలి’ అని ఇంటర్వ్యూయర్ అన్నారు. ‘ఒకటి ఎందుకు?’ దీంతో శుభాంక్ ‘1’ను ఎంచుకున్నారు. దానికి కారణం ఏమిటని ప్రశ్నించగా.. ‘ఎందుకంటే ఒకటి ఉత్తమమైనది’ అని సూటిగా సమాధానం ఇచ్చారు. శుభాంక్ ఇచ్చిన ఈ సమాధానం ఇంటర్వ్యూలో ప్రత్యేకంగా నిలిచింది. సంక్లిష్టంగా ఆలోచించాల్సిన అవసరం లేకుండా తనకు అనిపించిన విషయాన్ని స్పష్టంగా, ఆత్మవిశ్వాసంతో చెప్పడం కనిపించింది.
ఇంటర్వ్యూయర్ ప్రశ్నకు సమాధానంగా శుభాంక్ ‘1’ అంకెను ఎంచుకున్నారు. అయితే వెంటనే మరో ప్రశ్న ఎదురైంది. ‘ఎందుకు?’ అని ఇంటర్వ్యూయర్ అడిగారు. దానికి శుభాంక్ ఎలాంటి సుదీర్ఘ వివరణ ఇవ్వకుండా.. ‘ఎందుకంటే ఒకటి ఉత్తమమైనది’ అని సమాధానం ఇచ్చారు. ఈ సమాధానం ఇంటర్వ్యూ ప్యానెల్లో ఆసక్తిని కలిగించింది. ప్రశ్నను క్లిష్టంగా మార్చకుండా, తాను ఎంచుకున్న అంకెకు తనకు అనిపించిన కారణాన్ని సూటిగా చెప్పడం ఈ సమాధానంలో కనిపించింది.
అసలు ఇలాంటి ప్రశ్న ఎందుకు అడుగుతారు?
UPSC పర్సనాలిటీ టెస్ట్లో అభ్యర్థికి ఎదురయ్యే ప్రతి ప్రశ్నకు ఒకే ఒక్క ‘సరైన సమాధానం’ ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. కొన్ని ప్రశ్నలు అభ్యర్థి ఎలా ఆలోచిస్తారు? ఎందుకు అలా ఆలోచిస్తున్నారు? తన నిర్ణయాన్ని ఎలా సమర్థించగలరు? అనే అంశాలను తెలుసుకోవడానికి ఉపయోగపడతాయి. ఉదాహరణకు ఒక అభ్యర్థిని ఇష్టమైన సంఖ్య, రంగు, పుస్తకం, వ్యక్తి లేదా ప్రదేశం గురించి అడిగితే.. కేవలం ఆ ఎంపిక ఏదన్నదే కాకుండా, ఆ ఎంపికకు కారణాన్ని ఎలా వివరిస్తారు అన్నది కూడా ముఖ్యం కావచ్చు. శుభాంక్ సందర్భంలో కూడా మొదట ‘నాకు ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యత లేదు’ అని చెప్పిన తర్వాత ఇంటర్వ్యూయర్ ఒక ఎంపిక చేయాల్సిందేనని స్పష్టం చేశారు. దీంతో ఆయన ‘1’ను ఎంచుకుని, దానికి తన దృష్టిలో ఉన్న కారణాన్ని చెప్పారు.
శుభాంక్ ఇచ్చిన ‘ఒకటి ఉత్తమమైనది’ అనే సమాధానాన్ని వివిధ రకాలుగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. అయితే ఈ ఒక్క సమాధానం ఆధారంగా ఆయన వ్యక్తిత్వం, ఇంటర్వ్యూ పనితీరుపై ఖచ్చితమైన నిర్ణయానికి రావడం సరికాదు. ఇంటర్వ్యూ బోర్డు అభ్యర్థి ఇచ్చే సమాధానంతో పాటు, అతను ప్రశ్నను ఎలా అర్థం చేసుకున్నాడు, సమాధానం చెప్పేటప్పుడు ఎంత స్పష్టంగా ఉన్నాడు, తదుపరి ప్రశ్నలకు ఎలా స్పందించాడు వంటి మొత్తం ఇంటర్వ్యూ ప్రదర్శనను పరిగణనలోకి తీసుకుంటుంది. సివిల్ సర్వీసెస్లో ఎంపికైన అభ్యర్థులు భవిష్యత్తులో వివిధ పరిపాలనా బాధ్యతలు నిర్వహించాల్సి ఉంటుంది. అందువల్ల ఇంటర్వ్యూ దశలో అభ్యర్థి వివేకం, కమ్యూనికేషన్, నిర్ణయ సామర్థ్యం, సమస్యలను అర్థం చేసుకునే తీరు, సమతుల్య దృక్పథం వంటి అంశాలను కూడా పరిశీలించే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ఇంటర్వ్యూలో కొన్ని ప్రశ్నలు మొదటి చూపులో చాలా సాధారణంగా కనిపించినప్పటికీ, అభ్యర్థి స్పందనను గమనించడానికి వాటిని అడగవచ్చు.
అభ్యర్థులకు ఏం నేర్పుతుంది?
శుభాంక్కు ఎదురైన ఈ ప్రశ్న నుంచి UPSC అభ్యర్థులు తీసుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన అంశం.. ప్రతి ప్రశ్నకు కంఠస్థం చేసిన సమాధానం అవసరం ఉండకపోవచ్చు అనేది. కొన్ని సందర్భాల్లో ప్రశ్నను ప్రశాంతంగా విని, దాని ఉద్దేశాన్ని అర్థం చేసుకుని, తమ అభిప్రాయాన్ని సహజంగా వ్యక్తీకరించడం అవసరం. అలాగే ఒక సమాధానం చెప్పిన తర్వాత దానికి సంబంధించిన ‘ఎందుకు?’ అనే తదుపరి ప్రశ్న రావచ్చని కూడా అభ్యర్థులు గుర్తుంచుకోవాలి. కాబట్టి తాము చెప్పే అభిప్రాయానికి సరళమైన, తార్కికమైన కారణాన్ని వివరించేలా సిద్ధంగా ఉండటం ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది. ‘0 నుంచి 9లో ఏ అంకెగా మారాలనుకుంటారు?’ అనే సాధారణంగా కనిపించే ప్రశ్న.. UPSC ఇంటర్వ్యూలో అభ్యర్థి ఆలోచనా విధానాన్ని ఎలా పరీక్షించవచ్చో చూపించే ఆసక్తికరమైన ఉదాహరణగా నిలిచింది. శుభాంక్ మాత్రం ఎలాంటి తడబాటు లేకుండా ‘1’ను ఎంచుకుని ‘ఒకటి ఉత్తమమైనది’ అంటూ తన సమాధానం వివరించాడు.