Touching Elders Feet: భారతీయ సంస్కృతిలో పెద్దల కాళ్లకు నమస్కరించి ఆశీర్వాదం తీసుకోవడం అనేది తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న ఆచారం. సాధారణంగా దీనిని గౌరవానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. అయితే కొందరు నిపుణులు ఈ సంప్రదాయానికి శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యంతో సంబంధం ఉన్న కొన్ని శాస్త్రీయ కోణాలు కూడా ఉన్నాయని అంటున్నారు. మరి ఆ వివరాలేంటో ఒకసారి చూసేద్దామా..
మన శరీరం అనేక నరాలు, కణాలు, విద్యుత్ సంకేతాలతో పనిచేసే ఒక సంక్లిష్ట వ్యవస్థ. పాదాలు, చేతివేళ్లలో అనేక నరాల చివరలు (Nerve Endings) ఉంటాయి. పెద్దల పాదాలను తాకి నమస్కరించే సమయంలో ఈ నరాలు ఉత్తేజితమవుతాయని భావిస్తారు. దీనివల్ల శరీరంలో ప్రశాంతతను కలిగించే నాడీ వ్యవస్థలు చురుకుగా మారే అవకాశం ఉంది. వంగి నమస్కరించే సమయంలో మనం శరీరాన్ని ముందుకు వంచుతాం. ఈ భంగిమ వినయాన్ని పెంపొందించడమే కాకుండా.. శరీరంలో రక్తప్రసరణపై కూడా కొంత ప్రభావం చూపుతాయని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ముఖ్యంగా విశ్రాంతి, ప్రశాంతతకు సంబంధించిన వ్యాగస్ నరం (Vagus Nerve) చురుకుదనానికి ఇది సహకరిస్తుందని అధ్యయనాలు తెలుపుతున్నాయి.
పెద్దల పట్ల గౌరవంతో నమస్కరించడం వల్ల మనలో వినయం, కృతజ్ఞత వంటి సానుకూల భావనలు పెరుగుతాయి. దీని ఫలితంగా కోపం, అహంకారం, ఆందోళన వంటి ప్రతికూల భావోద్వేగాలు తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ ప్రక్రియ మానసిక ప్రశాంతతను పెంపొందించడంలో సహాయపడుతుందని నిపుణులు అంటున్నారు. పెద్దలు ఆశీర్వదిస్తూ తలపై చేయి ఉంచినప్పుడు కలిగే స్పర్శ మనసుకు ఆత్మీయతను కలిగిస్తుంది. ఇలాంటి సానుకూల స్పర్శల వల్ల బంధాలను బలోపేతం చేసే ఆక్సిటోసిన్ (Oxytocin), సంతోషానికి సంబంధించిన సెరటోనిన్ (Serotonin), ఎండార్ఫిన్స్ (Endorphins) వంటి రసాయనాల విడుదల అవుతాయని కొన్ని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
అంతేకాదు.. స్పృహతో కూడిన సానుకూల స్పర్శ, ఆప్యాయతతో కూడిన సంభాషణలు ఒత్తిడిని తగ్గించడంలో సహాయపడతాయని పలు అధ్యయనాలు వెల్లడించాయి. దీనివల్ల శరీరంలో ఒత్తిడికి కారణమయ్యే కార్టిసాల్ (Cortisol) హార్మోన్ స్థాయులు తగ్గే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.