గుండె గురించి మనం ఎక్కువగా ఆలోచించేది ఛాతిలో నొప్పి వచ్చినప్పుడే. కానీ గుండె సమస్యలు ప్రతిసారీ సినిమాల్లో చూపించినట్టుగా ఒక్కసారిగా తీవ్రమైన ఛాతి నొప్పితోనే మొదలవుతాయని లేదు. కొన్నిసార్లు శరీరం చాలా చిన్న సంకేతాలను ముందుగానే చూపిస్తుంది. వాటిని అలసట, గ్యాస్, అజీర్తి, ఒత్తిడి అంటూ పక్కన పెట్టేస్తే అసలు సమస్యను గుర్తించడంలో ఆలస్యం కావచ్చు. అందుకే ఈ ఏడాది వరల్డ్ హార్ట్ డే సందర్భంగా “లక్షణాలను తేలిగ్గా తీసుకోవద్దు” అనే సందేశం ప్రత్యేకంగా ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది. ప్రపంచ హార్ట్ ఫెడరేషన్ 2026 ప్రచారాన్ని “Don’t Miss a Beat” పేరుతో నిర్వహిస్తోంది.
గుండె సమస్య ఎప్పుడూ ఛాతి నొప్పితోనే రాదు
గుండెకు సంబంధించిన సమస్యల్లో ఛాతి మధ్య భాగంలో నొప్పి లేదా బిగుతు సాధారణ లక్షణాల్లో ఒకటి. అయితే నొప్పి చేతులు, భుజాలు, వీపు, మెడ, దవడ లేదా పొట్ట వైపు కూడా వ్యాపించవచ్చు. ఊపిరి తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, చల్లటి చెమటలు, వికారం, తల తిరగడం వంటి లక్షణాలు కూడా కనిపించవచ్చు. ముఖ్యంగా కొంతమందిలో లక్షణాలు చాలా స్వల్పంగా ఉండొచ్చు. WHO ప్రకారం గుండె రక్తనాళాల్లో సమస్య చాలాకాలం ఎలాంటి స్పష్టమైన లక్షణాలు లేకుండానే ఉండవచ్చు. కొన్నిసార్లు గుండెపోటు లేదా స్ట్రోక్ వచ్చినప్పుడే అసలు సమస్య బయటపడుతుంది.
“గ్యాస్” అనుకుని వదిలేస్తే?
ఛాతిలో మంట, అసౌకర్యం లేదా పొట్టలో ఇబ్బందిని చాలామంది గ్యాస్ లేదా యాసిడ్ రిఫ్లక్స్గా భావిస్తారు. ప్రతి ఛాతి నొప్పీ గుండెపోటు అని కాదు. కానీ ఛాతిలో ఒత్తిడి, బిగుతు లేదా నొప్పి కొన్ని నిమిషాల పాటు కొనసాగడం, తగ్గి మళ్లీ రావడం, దానికి తోడు ఊపిరి తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, చెమటలు, వికారం, తల తిరగడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే మాత్రం దాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. అమెరికన్ హార్ట్ అసోసియేషన్ కూడా ఇలాంటి లక్షణాలను అత్యవసరంగా పరిగణించాలని సూచిస్తోంది.
మహిళల్లో లక్షణాలు కాస్త భిన్నంగా ఉండొచ్చు
గుండెపోటు అంటే కేవలం పురుషులకు సంబంధించిన సమస్య అనే భావన తప్పు. మహిళల్లో కూడా గుండెపోటు ప్రమాదం ఉంటుంది. అయితే కొంతమంది మహిళల్లో ఛాతి నొప్పి కంటే ఊపిరి ఆడకపోవడం, అసాధారణమైన అలసట, వికారం, వీపు లేదా దవడలో అసౌకర్యం వంటి లక్షణాలు ఎక్కువగా కనిపించవచ్చని వైద్య సంస్థలు చెబుతున్నాయి. అందుకే “చాతిలో నొప్పి లేదు కాబట్టి గుండె సమస్య కాదు” అని నిర్ణయించుకోవడం సరైనది కాదు.
ఎలాంటి గుండెపోటునైనా ముందే గుర్తించగలమా?
అన్ని సందర్భాల్లో ముందుగానే గుర్తించడం సాధ్యం కాదు. కొన్ని గుండెపోటులు చాలా తక్కువ లక్షణాలతో లేదా దాదాపు గుర్తించలేనంతగా కూడా ఉండవచ్చు. ముఖ్యంగా డయాబెటిస్ ఉన్నవారిలో ఇలాంటి “silent heart attack”లు సంభవించే అవకాశం ఉందని WHO పేర్కొంది. అందుకే కేవలం లక్షణాల కోసం ఎదురుచూడటం కాకుండా రక్తపోటు, బ్లడ్ షుగర్, కొలెస్ట్రాల్, బరువు వంటి గుండెకు సంబంధించిన రిస్క్ ఫ్యాక్టర్లను ఎప్పటికప్పుడు చెక్ చేసుకోవడం ముఖ్యం.
రోజువారీ అలవాట్లే గుండెకు పెద్ద రక్షణ
గుండె ఆరోగ్యం కోసం భారీ మార్పులు చేయాల్సిన అవసరం ఎప్పుడూ ఉండదు. రెగ్యులర్గా శారీరకంగా యాక్టివ్గా ఉండటం, ఆహారంలో ఉప్పు , అనారోగ్యకరమైన కొవ్వులను తగ్గించడం, పండ్లు-కూరగాయలు ఎక్కువగా తీసుకోవడం, పొగతాగకుండా ఉండటం, అధిక మద్యపానాన్ని నివారించడం వంటి చర్యలు గుండె జబ్బుల ప్రమాదాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడతాయని WHO చెబుతోంది.
ఈ ఏడాది వరల్డ్ హార్ట్ డే సందర్భంగా వరల్డ్ హార్ట్ ఫెడరేషన్ కూడా రోజువారీ కదలికలకు ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. సెప్టెంబర్లో రోజుకు కనీసం 20 నిమిషాలు నడక, సైక్లింగ్, డ్యాన్స్ లేదా ఇతర శారీరక కార్యకలాపాలు చేయాలని తన “Keep the Beat” క్యాంపెయిన్లో సూచిస్తోంది.
ఒక్క విషయం మాత్రం గుర్తుంచుకోవాలి
గుండెపోటు అనుమానం వచ్చేలా ఛాతిలో ఒత్తిడి లేదా నొప్పి, ఊపిరి తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, చేతి లేదా దవడకు వ్యాపించే నొప్పి, చల్లటి చెమటలు, వికారం లేదా తీవ్రమైన తల తిరగడం వంటి లక్షణాలు అకస్మాత్తుగా కనిపిస్తే ఇంట్లోనే కారణం ఊహించుకుని వేచి ఉండకూడదు. గుండెపోటులో సమయం చాలా కీలకం. WHO ప్రకారం లక్షణాలను త్వరగా గుర్తించి అత్యవసర వైద్య సహాయం పొందడం వల్ల గుండె కండరానికి జరిగే నష్టాన్ని తగ్గించే అవకాశం ఉంటుంది.
వరల్డ్ హార్ట్ డే అంటే ఒక్కరోజు గుండె గురించి మాట్లాడటం మాత్రమే కాదు. రోజూ మన శరీరం ఇచ్చే చిన్న సంకేతాలను గమనించడం, అవసరమైన పరీక్షలు చేయించుకోవడం, జీవనశైలిలో మార్పులు చేసుకోవడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ఎందుకంటే గుండె కొట్టుకుంటున్నంత కాలం మనం దాని సంకేతాలను మిస్ కాకుండా చూసుకోవాలి.