మీనాక్షి అమ్మవారి అసలు పేరు ‘తడతగై’. యజ్ఞకుండం నుండి మూడు రొమ్ములతో ఆవిర్భవించిన ఈ బాలికను చూసి పాండ్య రాజు ఆందోళన చెందగా, ఆమె తన భర్తను చూసినప్పుడు ఆ మూడవ రొమ్ము అదృశ్యమవుతుందని ఆకాశవాణి పలికింది. శివుడి సూచన మేరకు ఆమెకు ‘తడతగై’ (విశిష్టమైన స్త్రీ) అని నామకరణం చేశారు. యుద్ధ విద్యల్లో ఆరితేరిన ఆమె కైలాసంలో శివుడిని చూడగానే తన మూడవ వక్షోజం అదృశ్యమైంది. అప్పుడు ఆమె వివాహం చేసుకోవలసిన వ్యక్తి శివుడేనని గ్రహించింది. చేప కన్నులు (దృష్టి దీక్ష) ద్వారా భక్తులను ఆశీర్వదించే శక్తి కలది కాబట్టి, సాక్షాత్తు శివుడే ఆమెకు ‘మీనాక్షి’ అని పేరు పెట్టారు.
చిలుక రహస్యం
మీనాక్షి అమ్మవారు ఆకుపచ్చ రంగులో దర్శనమివ్వడానికి ఒక ప్రత్యేక కారణం ఉంది. ఆకుపచ్చ రంగు జ్ఞానానికి, వాక్చాతుర్యానికి అధిపతి అయిన ‘బుధ’ గ్రహానికి ప్రతీక. అందుకే మధురై విద్యకు, కళలకు నెలవుగా మారింది. ఆమె చేతిలో ఉండే చిలుక భక్తుల మొరలను ఆలకించి అమ్మవారి చెవిలో చెబుతుందని భక్తుల నమ్మకం. అలాగే చిలుకను వేదాలకు ప్రతీకగా కూడా భావిస్తారు. 51 శక్తి పీఠాలలో ఒకటైన ఈ ఆలయంలో స్త్రీ దేవతకే రాజకీయ అధికారం ఉంటుంది; చిత్తిరై ఉత్సవంలో మీనాక్షి దేవికే పట్టాభిషేకం చేస్తారు.
బ్రిటిష్ వారు ఇచ్చిన బంగారు పాదరక్షలు
ఈ ఆలయ చరిత్రలో మరో ఆసక్తికరమైన అంశం బ్రిటిష్ అధికారుల ప్రమేయం. మధురైని పాలించిన ఒక బ్రిటిష్ అధికారి అమ్మవారికి బంగారు పాదరక్షలను బహుమతిగా ఇచ్చారు. ఒకసారి భవనం కూలుతున్న సమయంలో తనను తాను రక్షించుకోవడానికి పరుగెత్తిన అమ్మవారి పాదాల రక్షణ కోసం ఆయన వీటిని సమర్పించారని చెబుతారు. నేటికీ తిరుకల్యాణం వంటి వేడుకల్లో అమ్మవారు ఈ బంగారు పాదరక్షలను ధరిస్తారు. ప్రతి రాత్రి జరిగే ‘పల్లియరై పూజ’ ఈ ఆలయంలో అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. మధురై మీనాక్షి అమ్మవారు కేవలం ఒక దేవత మాత్రమే కాదు, మధురై నగరానికి ఆమె నిజమైన రాణి. ఆమె పేరు రూపం వెనుక ఉన్న అర్థాలు మన సంస్కృతి వైభవాన్ని చాటుతాయి.
గమనిక: ఈ సమాచారం ఆలయ శాసనాలు, పురాణ గాథలు చారిత్రక నివేదికల ఆధారంగా రూపొందించబడింది. ఇది కేవలం అవగాహన కోసం మాత్రమే. మధురై మీనాక్షి ఆలయ సంప్రదాయాలు ఉత్సవాల తేదీలు ప్రతి ఏటా మారుతుంటాయి.