మన రోజువారీ జీవితంలో మొబైల్ ఫోన్ నంబర్ అనేది ఎంతో ముఖ్యమైనది. భారత్లో ఎవరి మొబైల్ నంబర్ అడిగినా వెంటనే 10 అంకెల నంబర్ చెబుతారు. అంతేకాదు, మన దేశంలోని సాధారణ మొబైల్ నంబర్లు ఎక్కువగా 9, 8, 7 లేదా 6 అంకెలతో ప్రారంభమవుతాయి. అసలు ఈ విధానం ఎందుకు వచ్చింది? 10 అంకెలనే ఎందుకు నిర్ణయించారు? దీని వెనుక ప్రత్యేకమైన నంబరింగ్ వ్యవస్థ ఉంది.
10 అంకెల నంబర్ ఎందుకు?
భారత్లో టెలికాం నంబర్ల కేటాయింపును డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ టెలీకమ్యునికేషన్స్ నిర్వహిస్తుంది. దేశవ్యాప్తంగా టెలిఫోన్ నంబర్లను క్రమబద్ధంగా కేటాయించేందుకు నేషనల్ నంబరింగ్ ప్లాన్ (NNP) అమలు చేస్తున్నారు. 2003లో రూపొందించిన నేషనల్ నంబరింగ్ ప్లాన్లో మొబైల్ సేవలకు 10 అంకెల నేషనల్ సిగ్నిఫికెంట్ నంబర్ విధానాన్ని కొనసాగించారు. దేశంలో మొబైల్ వినియోగం వేగంగా పెరుగుతుందని ముందుగానే అంచనా వేసి, పెద్ద సంఖ్యలో వినియోగదారులకు నంబర్లు కేటాయించేందుకు ఈ విధానాన్ని రూపొందించారు.
సులభంగా చెప్పాలంటే.. 10 అంకెల నంబర్ ద్వారా కోట్లాది ప్రత్యేకమైన కలయికలను రూపొందించవచ్చు. ఒకే నంబర్ ఇద్దరు వ్యక్తులకు కేటాయించకుండా ప్రతి కనెక్షన్కు ప్రత్యేక గుర్తింపు ఇవ్వడానికి ఈ వ్యవస్థ ఉపయోగపడుతుంది.
మరి 9, 8, 7, 6తోనే ఎందుకు?
ఇక్కడే అసలు ఆసక్తికరమైన విషయం ఉంది. ప్రతి అంకెను మొబైల్ సేవలకు ఉపయోగించలేదు. 0, 1 వంటి ప్రారంభ అంకెలను ప్రత్యేక సేవలు, షార్ట్ కోడ్లు తదితర అవసరాల కోసం కేటాయించారు. మరోవైపు ఫిక్స్డ్ లైన్ నంబర్లకు కూడా కొన్ని నంబరింగ్ స్థాయిలు ఉపయోగించబడుతున్నాయి. ప్రారంభంలో భారతదేశంలో మొబైల్ నంబర్ల కేటాయింపులో 9 సిరీస్ ప్రధానంగా ఉపయోగించబడింది. మొబైల్ కనెక్షన్ల సంఖ్య భారీగా పెరగడంతో 9 సిరీస్లో అందుబాటులో ఉన్న నంబర్లు తగ్గాయి. దీంతో DoT 8, ఆ తర్వాత 7, 6 సిరీస్లలోని అందుబాటులో ఉన్న నంబరింగ్ వనరులను కూడా మొబైల్ సేవలకు కేటాయించడం ప్రారంభించింది. అందుకే ప్రస్తుతం సాధారణ మొబైల్ నంబర్లు 9, 8, 7, 6తో ప్రారంభమవుతున్నాయి.
10 అంకెలతో ఎన్ని నంబర్లు వస్తాయి?
సిద్ధాంతపరంగా 10 అంకెల నంబరింగ్ విధానం ద్వారా భారీ సంఖ్యలో కాంబినేషన్లు సృష్టించవచ్చు. అయితే అందులోని ప్రతి కలయికను మొబైల్ నంబర్గా ఉపయోగించలేరు. కొన్ని సిరీస్లు ఫిక్స్డ్ లైన్లు, ప్రత్యేక సేవలు, ప్రభుత్వ సేవలు, ఇతర టెలికాం అవసరాల కోసం కేటాయించబడతాయి. 2010లో TRAI వివరాల ప్రకారం, మొబైల్ సేవలకు 9 సిరీస్ మాత్రమే ఉపయోగించినప్పుడు కూడా సిద్ధాంతపరంగా సుమారు 100 కోట్ల నంబర్ల సామర్థ్యం ఉండేది. వినియోగం పెరగడంతో 8, 7 వంటి ఇతర సిరీస్లను కూడా ఉపయోగించడం ప్రారంభించారు.
భవిష్యత్తులో నంబర్ విధానం మారుతుందా?
మొబైల్ వినియోగం భారీగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో నంబరింగ్ వనరులపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. అందుకే TRAI 2025లో నేషనల్ నంబరింగ్ ప్లాన్ సవరణలపై సిఫారసులు చేసింది. అయితే మొబైల్ నుంచి మొబైల్ కాల్స్కు ప్రస్తుతం ఉన్న డయలింగ్ విధానాన్ని కొనసాగించాలని సిఫారసుల్లో పేర్కొన్నారు. అంటే ప్రస్తుతం మనం ఉపయోగిస్తున్న 10 అంకెల మొబైల్ నంబర్ విధానం వెంటనే మారదు. భవిష్యత్ అవసరాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్రభుత్వం నంబరింగ్ వనరులను మరింత సమర్థంగా వినియోగించే మార్గాలను పరిశీలిస్తోంది.
మరి మొబైల్ నంబర్ ముందు +91 ఎందుకు?
మన మొబైల్ నంబర్లోని 10 అంకెలకు ముందు కనిపించే +91 మన దేశ కంట్రీ కోడ్. విదేశాల నుంచి భారత్లోని మొబైల్ నంబర్కు కాల్ చేసేటప్పుడు +91 ఉపయోగిస్తారు. దాని తర్వాత మన 10 అంకెల మొబైల్ నంబర్ వస్తుంది.